Widzę studentów. Widzę koty. Lubię książki.

We wszystkich trzech zdaniach dopełnienie stoi w liczbie mnogiej, czyli w bierniku liczby mnogiej. Pierwszy rzeczownik wygląda jak dopełniacz liczby mnogiej (studentów), pozostałe dwa jak zwykła liczba mnoga (koty, książki). O wszystkim decyduje jedno pytanie: czy rzeczownik oznacza mężczyzn (lub grupę mieszaną), czy coś innego?

W skrócie: przy rzeczownikach męskoosobowych biernik liczby mnogiej jest taki sam jak dopełniacz liczby mnogiej (student → studentów). Przy całej reszcie (kobiety, dzieci, zwierzęta, rzeczy) jest taki sam jak mianownik liczby mnogiej (kobiety, koty, książki, okna).

Po angielsku rzeczownik w dopełnieniu nie zmienia formy (I see the students, I see the cats, I see the books), a zaimek them jest jeden dla wszystkich. Po polsku zmienia się forma rzeczownika, przymiotnika i zaimka, jeśli chodzi o mężczyzn: znam studentów, ale znam studentki; znam ich, ale znam je.

Rzeczowniki męskoosobowe: jak dopełniacz liczby mnogiej

Gdy rzeczownik w liczbie mnogiej oznacza mężczyzn lub chłopców (rzeczownik męskoosobowy), biernik liczby mnogiej jest taki sam jak dopełniacz liczby mnogiej. Kto zna dopełniacz liczby mnogiej, zna więc i tę formę (zob. Dopełniacz: liczba mnoga):

Mianownik l. mn. Biernik l. mn. Przykład
studenci studentów Znam studentów.
koledzy kolegów Zapraszam kolegów.
chłopcy chłopców Widzę małych chłopców.
lekarze lekarzy Znam dobrych lekarzy.
przyjaciele przyjaciół Zapraszam przyjaciół na kolację.
rodzice rodziców Odwiedzam rodziców.
bracia braci Kocham moich braci.
ludzie ludzi Lubię ludzi.

To liczba mnoga wzorca z lekcji Biernik: rzeczowniki męskie ożywione i osoby: przy osobach biernik rodzaju męskiego wygląda jak dopełniacz.

Rzeczowniki męskoosobowe obejmują także grupy mieszane: rodzice (matka i ojciec) oraz uczniowie (uczennice i uczniowie) mają tę samą formę: Odwiedzam rodziców. Znam uczniów.

Cała reszta: jak mianownik liczby mnogiej

Przy kobietach, dzieciach, zwierzętach i rzeczach biernik liczby mnogiej się nie zmienia: to mianownik liczby mnogiej. Dotyczy to rzeczowników żeńskich i nijakich, a także męskich, które nie oznaczają osób:

Mianownik l. mn. Biernik l. mn. Przykład
kobiety kobiety Widzę kobiety.
siostry siostry Znam jej siostry.
książki książki Lubię książki.
okna okna Otwieram okna.
dzieci dzieci Kocham dzieci.
koty koty Lubię koty.
psy psy Widzę psy w parku.
stoły stoły Kupuję nowe stoły.

Zwierzęta należą do „całej reszty”, chociaż biernik liczby pojedynczej kot i pies ma końcówkę -a (kota, psa). W liczbie mnogiej mają formę mianownika: ✅ Lubię koty, nie ❌ Lubię kotów.

Przymiotnik idzie za rzeczownikiem

Przymiotnik dzieli się tak samo jak rzeczownik. Przy rzeczownikach męskoosobowych ma końcówkę -ych / -ich (forma dopełniacza liczby mnogiej), przy wszystkich innych -e / -ie (forma niemęskoosobowa mianownika liczby mnogiej):

Z rzeczownikiem męskoosobowym Z innym rzeczownikiem
Znam nowych studentów. Znam nowe studentki.
Widzę dużych chłopców. Widzę duże psy.
Lubię polskich kolegów. Lubię polskie książki.
Znam dobrych lekarzy. Mam dobre okna.

Przymiotnik i rzeczownik muszą do siebie pasować: ✅ nowych studentów, nigdy ❌ nowe studentów; ✅ nowe książki, nigdy ❌ nowych książki. Formy mianownika opisuje lekcja Zgodność przymiotnika w mianowniku.

Zaimki: ich i je

Zaimek osobowy w bierniku liczby mnogiej ma dwie formy:

  • ich dla grupy mężczyzn albo grupy mieszanej, w której jest co najmniej jeden mężczyzna lub chłopiec: Znam ich.
  • je dla kobiet, dzieci, zwierząt i rzeczy: Lubię je.

Formy 1. i 2. osoby się nie dzielą: nas i was są takie same dla wszystkich: Widzę was. Oni widzą nas. Po przyimku ich zmienia się w nich, a je w nie: Czekam na nich. Czekam na nie. Zaimki wskazujące i dzierżawcze dzielą się tak samo: Znam tych studentów, te kobiety, moich braci, moje siostry (zob. Zaimki wskazujące).

Gdzie występuje biernik liczby mnogiej

  • po czasownikach z dopełnieniem bliższym, takich jak widzieć, znać, lubić, kochać, mieć, czytać, kupować, zapraszać: Czytam książki. Mam koty.;
  • po przyimkach na i w, gdy wskazują cel (zob. Dokąd? do + dopełniacz, na / w + biernik): Jadę na wakacje. Idę na zakupy.;
  • po za (w podziękowaniu za) i przez: Dziękuję za kwiaty. Idę przez góry.;
  • po czekać na: Czekam na przyjaciół. Czekam na koleżanki.

Po czasowniku z przeczeniem dopełnienie przechodzi zwykle do dopełniacza liczby mnogiej (zob. Przeczenie z „nie”): Lubię koty., ale Nie lubię kotów.

Częste błędy

  • ❌ Widzę studenci. → ✅ Widzę studentów.
  • ❌ Lubię kotów. → ✅ Lubię koty.
  • ❌ Znam tych kobiety. → ✅ Znam te kobiety.
  • ❌ Znam nowe studentów. → ✅ Znam nowych studentów.
  • ❌ Moi bracia są mili, lubię je. → ✅ Moi bracia są mili, lubię ich.
  • ❌ Czekam na je. → ✅ Czekam na nie.
  • ❌ Nie lubię koty. → ✅ Nie lubię kotów.

Szybki sprawdzian

Właściwa forma z nawiasu wpisuje się w lukę.

  1. Widzę (kobiety / kobiet).
  2. Znam (studenci / studentów).
  3. Lubię (koty / kotów).
  4. Mam (nowe / nowych) książki.
  5. Znam (nowe / nowych) lekarzy.
  6. Moi bracia są w domu. Lubię (je / ich).
Pokaż odpowiedzi
  1. kobiety   2. studentów   3. koty   4. nowe   5. nowych   6. ich

Najważniejsze

  • Biernik liczby mnogiej rzeczowników męskoosobowych jest taki sam jak dopełniacz liczby mnogiej (studentów, kolegów, ludzi).
  • Przy kobietach, dzieciach, zwierzętach i rzeczach jest taki sam jak mianownik liczby mnogiej (kobiety, koty, książki, okna).
  • Przymiotnik idzie za rzeczownikiem: -ych / -ich przy rzeczownikach męskoosobowych, -e / -ie przy wszystkich innych.
  • ich dotyczy mężczyzn i grup mieszanych, je całej reszty (po przyimku: nich / nie); nas i was się nie dzielą.
  • Po czasowniku z przeczeniem dopełnienie stoi w dopełniaczu liczby mnogiej: Nie lubię kotów.