Dzieci są w szkołach. Książki są na stołach. Rozmawiamy o filmach.

We wszystkich trzech zdaniach po przyimku stoi rzeczownik w liczbie mnogiej, czyli miejscownik liczby mnogiej. Dobra wiadomość: prawie wszystkie rzeczowniki mają jedną końcówkę, -ach, niezależnie od tego, czy są rodzaju męskiego, żeńskiego czy nijakiego.

W skrócie: po przyimku takim jak w, na, o, przy, po bierze się temat liczby mnogiej rzeczownika i dodaje -ach (dom → domy → w domach, szkoła → szkoły → w szkołach, miasto → miasta → w miastach). Przymiotnik przed nim kończy się na -ych (-ich po k, g).

Po angielsku rzeczownik po przyimku się nie zmienia (in houses, on tables, about films). Po polsku rzeczownik w liczbie mnogiej dostaje po przyimku końcówkę -ach, a przymiotnik -ych.

Końcówka -ach

Miejscownik liczby mnogiej nie zależy od rodzaju i nie odróżnia też mężczyzn od reszty: jedna końcówka obsługuje wszystkie rzeczowniki. Dodaje się ją do tematu liczby mnogiej, który zwykle wygląda jak mianownik liczby mnogiej bez końcówki (zob. Liczba mnoga rzeczowników w mianowniku):

Mianownik liczby mnogiej Miejscownik liczby mnogiej Przykład
domy domach Mieszkamy w domach.
stoły stołach Kwiaty są na stołach.
sklepy sklepach Pracują w sklepach.
szkoły szkołach Dzieci są w szkołach.
miasta miastach Mieszkamy w miastach.
okna oknach Koty siedzą w oknach.
kina kinach Filmy są w kinach.
lekarze lekarzach Rozmawiamy o lekarzach.

Końcówka to zawsze -ach. Rzeczowniki z miękką spółgłoską na końcu tematu ją zachowują, a pisownia tematu pozostaje taka jak w mianowniku liczby mnogiej (kuchni-, mieszkani-, stacj-, ulic-): kuchnie → w kuchniach, mieszkania → w mieszkaniach, stacje → na stacjach, ulice → na ulicach.

Oboczność z liczby pojedynczej się nie przenosi

W liczbie pojedynczej ostatnia spółgłoska często zmienia się przed końcówką (zob. Oboczności spółgłoskowe w deklinacji): książka → w książce, noga → na nodze, miasto → w mieście. Miejscownik liczby mnogiej nie powtarza tej zmiany. Dodaje -ach do tematu liczby mnogiej, więc zwykła spółgłoska zostaje na miejscu:

Miejscownik liczby pojedynczej Miejscownik liczby mnogiej
w książce w książkach
w ręce w rękach
na nodze na nogach
w mieście w miastach
o koledze o kolegach

To samo dotyczy rzeczowników męskoosobowych, których mianownik liczby mnogiej zmienia spółgłoskę (koledzy, studenci): ✅ o kolegach, o studentach.

Temat liczby mnogiej to także nie dopełniacz liczby mnogiej. W wielu dopełniaczach liczby mnogiej samogłoska znika lub się zmienia (okno → okien, szkoła → szkół, ręka → rąk), ale miejscownik liczby mnogiej używa tematu pozostałych form liczby mnogiej: ✅ w oknach, w szkołach, w rękach.

Kilka nieregularnych tematów liczby mnogiej

Niektóre częste rzeczowniki mają nieregularną liczbę mnogą, a miejscownik liczby mnogiej idzie za jej tematem:

Mianownik liczby mnogiej Miejscownik liczby mnogiej Przykład
ludzie ludziach Rozmawiamy o ludziach.
dzieci dzieciach Czytam o dzieciach.
przyjaciele przyjaciołach Myślę o przyjaciołach.
bracia braciach Mówią o braciach.
oczy oczach Mam łzy w oczach.

Niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej, na przykład usta, drzwi i wiele nazw miejsc. Ich miejscownik liczby mnogiej uczy się osobno: w ustach, w drzwiach, w górach, w Tatrach, w Czechach. Kilka nazw miejsc w liczbie mnogiej ma zmianę spółgłoski, dlatego najlepiej uczyć się ich razem: w Niemczech, we Włoszech, na Węgrzech.

Przymiotniki, określniki i zaimki

Przymiotnik lub określnik przed rzeczownikiem ma tę samą końcówkę we wszystkich rodzajach: -ych, a po k i g oraz po miękkich tematach -ich:

Wyrażenie Mianownik
w dużych miastach duże miasta
w nowych domach nowe domy
w polskich szkołach polskie szkoły
w małych sklepach małe sklepy
w tanich hotelach tanie hotele
w jakich miastach? jakie miasta?

Określniki i zaimki dzierżawcze mają ten sam wzór: w tych domach (tych), w moich książkach (moich), w naszych szkołach (naszych). Zaimki jego, jej i ich się nie zmieniają: w jej książkach. Formy mianownika są w lekcjach Zgodność przymiotnika w mianowniku, Zaimki wskazujące i Zaimki dzierżawcze.

Każdy zaimek osobowy liczby mnogiej ma po przyimku własną formę, a trzecia osoba jest taka sama dla każdej grupy:

Zaimek Miejscownik liczby mnogiej Przykład
oni, one nich Rozmawiamy o nich.
my nas Mówią o nas.
wy was Myślę o was.

W odróżnieniu od biernika liczby mnogiej (ich dla mężczyzn, je dla całej reszty) w miejscowniku liczby mnogiej nie ma podziału na mężczyzn i resztę: ✅ o nich dla każdej grupy. Ten podział opisuje lekcja Liczba mnoga męskoosobowa i niemęskoosobowa.

Gdzie występuje miejscownik liczby mnogiej

Miejscownik występuje tylko po przyimku. Najczęstsze to:

  • w i na przy miejscu, pytanie Gdzie?: Dzieci są w szkołach. Książki leżą na półkach.;
  • o, pytanie O kim? O czym?: Rozmawiamy o filmach. Czytam o miastach.;
  • przy: Siedzą przy stołach.;
  • po (czyli później niż): Po lekcjach idziemy do domu.

O przypadku decyduje przyimek, więc ten sam rzeczownik po innych przyimkach ma inną formę: w domach (miejscownik), ale do domów (dopełniacz liczby mnogiej, zob. Dopełniacz: liczba mnoga). O miejscowniku liczby pojedynczej mówi lekcja Miejscownik: miejsce.

Częste błędy

  • ❌ Dzieci są w szkoły. → ✅ Dzieci są w szkołach.
  • ❌ Zdjęcia są w książcach. → ✅ Zdjęcia są w książkach.
  • ❌ Książki są na stołów. → ✅ Książki są na stołach.
  • ❌ Rozmawiamy o studenci. → ✅ Rozmawiamy o studentach.
  • ❌ Mieszkam w duże miastach. → ✅ Mieszkam w dużych miastach.
  • ❌ Rozmawiamy o ich. → ✅ Rozmawiamy o nich.

Szybki sprawdzian

Właściwa forma z nawiasu wpisuje się w lukę.

  1. Dzieci są w (szkoły / szkołach).
  2. Kwiaty są na (stoły / stołach).
  3. Ludzie w (duże / dużych) miastach często się spieszą.
  4. Rozmawiamy o (przyjaciele / przyjaciołach).
  5. Zdjęcia są w (książkach / książcach).
  6. Moje siostry są miłe. Często rozmawiamy o (nich / ich).
Pokaż odpowiedzi
  1. szkołach   2. stołach   3. dużych   4. przyjaciołach   5. książkach   6. nich

Najważniejsze

  • Miejscownik liczby mnogiej prawie wszystkich rzeczowników kończy się na -ach we wszystkich trzech rodzajach: w domach, na stołach, w szkołach, w miastach.
  • -ach dodaje się do tematu liczby mnogiej, więc oboczności z liczby pojedynczej się nie pojawiają: w książce, ale w książkach; na nodze, ale na nogach.
  • Kilka rzeczowników ma nieregularny temat liczby mnogiej, a miejscownik za nim idzie: o ludziach, o dzieciach, o przyjaciołach, w oczach.
  • Przymiotniki i określniki kończą się na -ych / -ich we wszystkich rodzajach: w dużych miastach, w moich książkach, w tych domach.
  • Każdy zaimek liczby mnogiej ma własną formę (o nich, o nas, o was), a trzecia osoba to nich dla każdej grupy.
  • Miejscownik występuje tylko po przyimku: w, na, o, przy, po.