Mój brat jest starszy niż ja, ale ja jestem wyższy.
Żeby powiedzieć, że coś ma jakąś cechę w większym stopniu niż coś innego, w polskim używamy stopnia wyższego: albo osobnej formy przymiotnika (szybki → szybszy), albo słowa bardziej przed przymiotnikiem (bardziej interesujący). To, z czym porównujemy, stawiamy po niż. Stopień wyższy jest zwykłym przymiotnikiem, więc zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku, tak jak przymiotniki z lekcji Odmiana przymiotników i zaimków przez przypadki.
W skrócie: krótkie, częste przymiotniki mają -szy lub -ejszy (szybszy, ładniejszy), kilka jest nieregularnych (lepszy, gorszy, większy, mniejszy), a dłuższe przymiotniki, zwłaszcza na -ący i -ony, łączą się z bardziej lub mniej (bardziej interesujący, mniej zmęczony). Po niż to, z czym porównujemy, stoi w tym samym przypadku co pierwszy człon: Anna jest starsza niż Piotr.
Po angielsku też są dwa sposoby (taller, more interesting), ale wybiera się je według liczby sylab. W polskim zależy to od konkretnego przymiotnika, więc stopień wyższy najlepiej uczyć się razem z formą podstawową. Polski stopień wyższy się też odmienia i zgadza z rzeczownikiem, nawet w orzeczeniu: mój brat jest starszy, moja siostra jest starsza, a angielskie older zostaje bez zmian. Nie łączy się też obu sposobów naraz: nie powiemy ❌ bardziej lepszy, tak jak po angielsku nie powiemy ❌ more better.
Stopień wyższy na -szy i -ejszy
Końcówka -szy lub -ejszy zastępuje końcowe -y lub -i formy podstawowej. Często zmienia się też koniec tematu (szybki → szybszy, tani → tańszy, drogi → droższy), więc nie ma jednej reguły i warto uczyć się par.
| Forma podstawowa | Stopień wyższy |
|---|---|
| szybki | szybszy |
| tani | tańszy |
| drogi | droższy |
| nowy | nowszy |
| stary | starszy |
| młody | młodszy |
| długi | dłuższy |
| krótki | krótszy |
| wysoki | wyższy |
| niski | niższy |
| ładny | ładniejszy |
| ważny | ważniejszy |
| zimny | zimniejszy |
| trudny | trudniejszy |
| łatwy | łatwiejszy |
| ciepły | cieplejszy |
Przymiotniki na -ny (ładny, ważny, zimny, trudny) mają zwykle -niejszy. Wiele krótkich przymiotników ma -szy, często ze zmianą w temacie. Starszy i młodszy są też słowami na określenie rodzeństwa: starszy brat, młodsza siostra.
Nieregularne formy
Kilka bardzo częstych przymiotników ma inny temat, tak jak angielskie good → better:
| Forma podstawowa | Stopień wyższy |
|---|---|
| dobry | lepszy |
| zły | gorszy |
| duży | większy |
| mały | mniejszy |
Te formy znaczą już „bardziej”, więc nigdy nie łączą się z bardziej: ✅ To jest lepsze., nigdy ❌ To jest bardziej lepsze. Przedrostek naj- zmienia stopień wyższy w najwyższy (najlepszy, najszybszy), któremu poświęcona jest osobna lekcja: Stopień najwyższy przymiotników.
bardziej i mniej
Dłuższe przymiotniki, wyrazy zapożyczone i przymiotniki odczasownikowe (na -ący, -ony, -any) tworzą stopień wyższy zwykle z bardziej. Przeciwieństwo wyraża mniej, które pasuje do każdego przymiotnika, bo niewiele przymiotników ma własną formę na „mniej”. Słowo przed przymiotnikiem się nie zmienia, ale przymiotnik nadal zgadza się z rzeczownikiem:
- Ten film jest bardziej interesujący niż książka.
- Ta książka jest bardziej interesująca niż film.
- Jestem dzisiaj bardziej zmęczony niż wczoraj.
- Ta praca jest mniej stresująca.
- Ten egzamin jest mniej trudny, niż myślałem.
Niektóre przymiotniki dopuszczają obie formy: ciekawszy lub bardziej ciekawy, popularniejszy lub bardziej popularny.
Stopień wyższy odmienia się jak przymiotnik
Formy na -szy i -ejszy mają zwykłe końcówki przymiotników twardotematowych, więc już je znasz:
| Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki | Lm: męskoosobowe | Lm: pozostałe | |
|---|---|---|---|---|---|
| Mianownik | szybszy | szybsza | szybsze | szybsi | szybsze |
| Dopełniacz | szybszego | szybszej | szybszego | szybszych | szybszych |
| Narzędnik | szybszym | szybszą | szybszym | szybszymi | szybszymi |
To samo dotyczy -ejszy: ładniejszy, ładniejsza, ładniejsze, ładniejsi. Na przykład:
- Mam starszego brata.
- Rozmawiam z młodszą siostrą.
- Mieszkamy w większym mieście.
- Szukam tańszych butów.
Jak powiedzieć „niż”: niż i od
Są dwa sposoby, żeby powiedzieć „niż”:
- niż + to, z czym porównujemy, w tym samym przypadku co pierwszy człon: Anna jest starsza niż Piotr. Wolę większe miasta niż małe wsie. W drugim zdaniu obie strony stoją w bierniku. Zaimek w roli podmiotu stoi w mianowniku: Jesteś wyższy niż ja. Przed całym zdaniem podrzędnym stawiamy przecinek: To jest łatwiejsze, niż myślałem.
- od + dopełniacz, bez niż: Anna jest starsza od Piotra. Jestem niższy od niego. Zaimki mają formy, jakie przyjmują po przyimku (niego, niej, nich, zob. Zaimki osobowe w przypadkach zależnych), a od wyjaśnia lekcja Dopełniacz: przyimki.
Obie wersje są poprawne. Niż można użyć zawsze, od jest trochę krótsze i pasuje tylko wtedy, gdy porównujemy jedną rzecz z drugą.
O ile więcej? o wiele, trochę, coraz
Słowa przed stopniem wyższym mówią, jak duża jest różnica:
- To jest o wiele tańsze. Dużo, znacznie i o wiele znaczą „znacznie”.
- Jestem trochę starszy.
- Mój brat jest o dwa lata starszy. Różnicę wyraża o + biernik.
- Mój polski jest coraz lepszy. Coraz znaczy „w coraz większym stopniu”.
Porównywanie czynności: szybciej, lepiej, więcej
Gdy porównujemy, jak ktoś coś robi, stopień wyższy jest przysłówkiem. Zwykle kończy się na -iej lub -ej:
| Przysłówek | Stopień wyższy |
|---|---|
| szybko | szybciej |
| wolno | wolniej |
| ładnie | ładniej |
| drogo | drożej |
| dobrze | lepiej |
| źle | gorzej |
| dużo | więcej |
| mało | mniej |
Anna mówi lepiej niż ja. Marek biega szybciej niż Piotr. Przysłówek nie zmienia się według rodzaju, liczby i przypadku, i tym różni się od lepszy i szybszy: ✅ Mówię lepiej, nigdy ❌ Mówię lepszy.
Częste błędy
- ❌ To jest bardziej lepsze. → ✅ To jest lepsze. (lepszy znaczy już „bardziej dobry”)
- ❌ Jestem starszy jak ty. → ✅ Jestem starszy niż ty. (słowo na „niż” to niż)
- ❌ Anna jest starsza niż Piotra. → ✅ Anna jest starsza niż Piotr. (po niż ten sam przypadek co wcześniej: mianownik)
- ❌ Jestem starszy niż jego. → ✅ Jestem starszy od niego. (po od forma dopełniacza po przyimku: niego)
- ❌ Mój brat jest starsza. → ✅ Mój brat jest starszy. (stopień wyższy zgadza się z rzeczownikiem)
- ❌ Ten film jest interesującyszy. → ✅ Ten film jest bardziej interesujący. (przymiotniki na -ący tworzą stopień wyższy z bardziej)
- ❌ Marek mówi lepszy niż ja. → ✅ Marek mówi lepiej niż ja. (po czasowniku przysłówek lepiej)
Szybki sprawdzian
Która forma pasuje w każdą lukę?
- Moja siostra jest ___ niż ja. (młody)
- Ten telefon jest ___ niż tamten. (tani)
- Ta książka jest ___ niż film. (interesujący)
- Piotr jest ___ od Marka. (wysoki)
- Anna mówi ___ niż ja. (dobrze)
- Mieszkamy w ___ mieście. (duży)
Pokaż odpowiedzi
- młodsza 2. tańszy 3. bardziej interesująca 4. wyższy 5. lepiej 6. większym
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
- Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Stopień wyższy to forma na -szy / -ejszy (szybszy, ładniejszy) albo bardziej / mniej + przymiotnik (bardziej interesujący).
- Kilka form jest nieregularnych: lepszy, gorszy, większy, mniejszy. Nigdy nie łączą się z bardziej.
- Stopień wyższy zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku i ma zwykłe końcówki przymiotników (szybszego, szybszej, szybszym).
- „Niż” to niż + ten sam przypadek co pierwszy człon albo od + dopełniacz (starszy niż Piotr, starszy od Piotra).
- O wiele, trochę, o dwa lata, coraz mówią, jak duża jest różnica.
- Żeby porównać czynności, używamy przysłówka: szybciej, lepiej, gorzej, więcej, mniej.