Rosyjski celownik z к i по (к врачу, по городу, по телефону, по понедельникам)

Я иду к врачу. Мы гуляем по парку. Я звоню по телефону.Idę do lekarza. Spacerujemy po parku. Dzwonię telefonicznie.

Dwa małe, bardzo częste rosyjskie przyimki łączą się z celownikiem: к („ku”, „do kogoś”) i по („wzdłuż”, „po”, „za pomocą”, „z przedmiotu”, „w określone dni”). Ich rzeczowniki przyjmują końcówki celownika z Celownik: adresat i wiek („мне 20 лет”); celownik po czasowniku omawia Czasowniki rządzące celownikiem (нравиться, звонить, помогать).

W skrócie: к + celownik odpowiada na куда? i к кому?, gdy zmierza się w stronę osoby lub do miejsca (к врачу, к дому); по + celownik oznacza ruch wzdłuż lub po miejscu, sposób przekazu, przedmiot i stałe pory (по городу, по телефону, по математике, по понедельникам).

к: w stronę osoby lub miejsca

К znaczy „ku” lub „aż do”. Przy osobie wskazuje, do kogo się idzie, i jest odpowiednikiem от (od) i у (u), przyimków z Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для):

• Я иду к врачу. (Idę do lekarza.)
• Мы едем к бабушке. (Jedziemy do babci.)
• Он идёт к другу. (Idzie do przyjaciela.)
• Подойди к окну. (Podejdź do okna.)

к i miejsce: aż do niego, nie do środka

Przy miejscu к wskazuje ruch w jego stronę, nie mówiąc, że wchodzi się do środka; в (jak w Biernik: kierunek z в/на (куда?)) mówi, że wchodzi się do środka:

• Он подошёл к дому. (Podszedł do domu.)
• Он вошёл в дом. (Wszedł do domu.)
• Мы идём к морю. (Idziemy w stronę morza.)

Gdy celem jest miasto lub sklep, rosyjski używa в / на z biernikiem: Я иду в магазин. („Idę do sklepu.”) К pojawia się też w określeniach czasu w znaczeniu „na”, „do”: Я буду дома к пяти часам. („Będę w domu na piątą.”)

к przed мне i kilkoma innymi wyrazami

К w kilku wyrazach przechodzi w ко, na przykład przed мне, всем i всему: Приходи ко мне. („Przyjdź do mnie.”) Он добр ко всем. („Jest życzliwy dla wszystkich.”) Przy innych zaimkach osobowych zostaje к: к тебе, к нам, к вам. Zaimki trzeciej osoby po przyimku dostają н-, jak w Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (меня, мне, мной, о нём):

• Он идёт ко мне. (Przychodzi do mnie.)
• Мы идём к нему. (Idziemy do niego.)

Po polsku po łączy się z miejscownikiem (po mieście, po parku), a rosyjskie по w tym znaczeniu — z celownikiem (по городу, по парку). Podobnie „iść do lekarza” to dopełniacz, a rosyjskie к врачу to celownik. Przy telefonie i poczcie polski woli „przez telefon”, „pocztą”, a przy dniach „w soboty”, rosyjski mówi по субботам.

по: wzdłuż, za pomocą, z przedmiotu, w określone dni

Znaczenie по zależy od rzeczownika, który po nim stoi. W poniższych znaczeniach rzeczownik jest w celowniku; по występuje też z innymi przypadkami, których ta lekcja nie omawia.

Wzdłuż lub po miejscu

По pokazuje, że ruch odbywa się po powierzchni lub w obszarze, w wielu miejscach lub w wielu kierunkach, a nie w stronę jednego celu:

• Мы гуляем по парку. (Spacerujemy po parku.)
• Он идёт по улице. (Idzie ulicą.)
• Она ходит по городу. (Chodzi po mieście.)

Porównajmy z в + biernik przy jednym celu: Мы идём в парк. („Idziemy do parku.”)

Jak coś się wysyła, mówi lub pokazuje

По używa się ze sposobem lub kanałem, którym kontaktuje się z kimś lub otrzymuje informację:

• Я говорю по телефону. (Rozmawiam przez telefon.)
• Письмо пришло по почте. (List przyszedł pocztą.)
• Фильм идёт по телевизору. (Film leci w telewizji.)

Przedmiot lub dziedzina

Przy przedmiocie szkolnym lub zawodowym по znaczy „z” tego przedmiotu:

• У нас экзамен по математике. (Mamy egzamin z matematyki.)
• Это учебник по русскому. (To podręcznik do rosyjskiego.)

Stałe pory

Przy dniu tygodnia lub porze dnia по + celownik liczby mnogiej znaczy „w te dni, za każdym razem”:

• Я хожу в бассейн по субботам. (W soboty chodzę na basen.)
• Мы пьём кофе по утрам. (Rano pijemy kawę.)

W tych przykładach celownik liczby mnogiej kończy się na -ам lub -ям (субботам, утрам, вечерам, понедельникам). Przy jednorazowej okazji używa się в + biernik (в субботу), jak w Dni, daty i wyrażenia czasu (в понедельник, в 2020 году).

Według

По może znaczyć „według” czegoś, co jest napisane lub uzgodnione:

• Поезд приходит по расписанию. (Pociąg przyjeżdża zgodnie z rozkładem.)
• Это было по плану. (Poszło zgodnie z planem.)

Słowo по-русски („po rosyjsku”) to osobny przysłówek pisany z łącznikiem, a nie przyimek: Он говорит по-русски.

Częste błędy

• ❌ Я иду к врач. → ✅ Я иду к врачу. (rzeczownik po к stoi w celowniku)
• ❌ Я иду в врачу. → ✅ Я иду к врачу. (do osoby idzie się z к, nie z в)
• ❌ Он идёт к я. → ✅ Он идёт ко мне. (zaimek jest w celowniku; ко przed мне)
• ❌ Мы идём к ему. → ✅ Мы идём к нему. (н- przed zaimkami trzeciej osoby po przyimku)
• ❌ Я говорю по телефона. → ✅ Я говорю по телефону. (celownik od телефон to телефону)
• ❌ Мы гуляем по парк. → ✅ Мы гуляем по парку. (rzeczownik po по stoi w celowniku)
• ❌ Я хожу в бассейн по суббота. → ✅ Я хожу в бассейн по субботам. (stałe dni stoją w celowniku liczby mnogiej)

Szybki sprawdzian

Wstaw wyrazy w nawiasach w poprawnej formie.

1. Мы идём к ____. (бабушка)
2. Я иду к ____. (врач)
3. Мы гуляем по ____. (парк)
4. Я говорю по ____. (телефон)
5. Приходи ко ____. (я)
6. По ____ у нас русский. (вторник)

Najważniejsze

• К + celownik znaczy „ku, aż do”: przy osobie jest odpowiednikiem от i у (к другу, у друга, от друга); przy miejscu nie mówi o wejściu do środka (к дому, ale в дом = do domu).
• К w kilku wyrazach przechodzi w ко (ко мне, ко всем), a zaimki w celowniku ему, ей, им dostają po nim н-: к нему, к ней, к ним.
• По + celownik oznacza ruch wzdłuż lub po miejscu (по городу), kanał kontaktu (по телефону, по почте), przedmiot (по математике), stałe pory w liczbie mnogiej (по субботам) i „według” (по расписанию).
• По-русски to osobny przysłówek, a nie по + rzeczownik.