Rosyjski dopełniacz po из, с, от, у, без, для (из школы, от друга, у меня, без сахара)

Я иду из школы. Письмо от друга. Это подарок для мамы.Wracam ze szkoły. List od przyjaciela. To prezent dla mamy.

Niektóre rosyjskie przyimki łączą się z rzeczownikiem lub zaimkiem w dopełniaczu. W tym artykule jest sześć najczęstszych: из i с (skąd), от (od osoby lub ze źródła), у (przy, u kogoś; „у меня есть”), без i для. (С łączy się z dopełniaczem w znaczeniu „z, ze, skąd”; w znaczeniu „razem z” – z narzędnikiem.) Końcówki rzeczowników po nich są takie same jak w artykułach Dopełniacz: posiadanie i „у меня есть” i Dopełniacz: liczba mnoga.

W skrócie: na pytanie откуда? („skąd?”) odpowiada się przyimkiem из lub с z dopełniaczem (из школы, с работы), zwykle jako parą do przyimka odpowiadającego na где? (в → из, на → с); przy osobie używa się от, a у, без, для znaczą „przy, bez, dla”, również z dopełniaczem.

из i с: skąd

Na pytanie откуда? („skąd?”) odpowiada się przyimkiem из lub с. Są one odwrotnością przyimków odpowiadających na где? i куда?, więc rzeczownik zwykle zachowuje tę samą parę we wszystkich trzech pytaniach: в łączy się z из, a на z с.

Dwie pierwsze kolumny są omówione w artykułach Miejscownik: miejsce (в / на + miejscownik) i Biernik: kierunek z в/на (куда?). To, który rzeczownik bierze в, a który на, zależy częściowo od samego wyrazu (на работе, на почте, ale в школе), dlatego najlepiej uczyć się przyimka razem z rzeczownikiem i dla „skąd” brać jego parę.

• Я иду из школы. (Wracam ze szkoły (do domu).)
• Она вернулась с работы в шесть. (Wróciła z pracy o szóstej.)
• Он приехал из Москвы. (Przyjechał z Moskwy.)

Из mówi też, skąd pochodzi osoba lub rzecz i z czego coś jest zrobione, a ponadto może znaczyć „jeden z”:

• Я из России. Мы из Италии. (Jestem z Rosji. Jesteśmy z Włoch.)
• Стол из дерева. (Stół z drewna.)
• Это один из моих друзей. (To jeden z moich przyjaciół.)

С z dopełniaczem może też znaczyć „z góry czegoś, z powierzchni”: Книга упала со стола. (Książka spadła ze stołu.) Przed niektórymi grupami spółgłosek с przechodzi w со (со стола, со вторника).

Po с może stać dopełniacz („z, ze”) albo narzędnik („z, razem z”, jak w artykule Narzędnik z „с” (towarzyszenie)). Który przypadek, pokazuje forma rzeczownika: ✅ Я иду с работы (z pracy) i ✅ Я иду с братом (z bratem).

Po polsku prawie wszystko się zgadza: ze szkoły, z pracy, od przyjaciela, u przyjaciela, bez cukru, dla mamy to też dopełniacz. Różnica tkwi w parach: polskie „do szkoły → ze szkoły” to rosyjskie в школу → из школы (po в stoi biernik, nie dopełniacz), a „u kogoś” znaczy tyle, co у (у друга), natomiast „mam brata” to po rosyjsku У меня есть брат, z osobą w dopełniaczu.

от: od osoby lub ze źródła

От używa się, gdy ktoś lub coś jest źródłem rzeczy albo wiadomości, a także przy punkcie, od którego się oddalamy:

• Я получил письмо от друга. (Dostałem list od przyjaciela.)
• Это подарок от мамы. (To prezent od mamy.)
• Метро недалеко от дома. (Metro jest niedaleko od domu.)

Przy osobie от jest parą do к („w stronę osoby”) z artykułu Celownik z к i по: Я иду к врачу (idę do lekarza), Я иду от врача (wracam od lekarza). Przy miejscu przyimek idzie za parą do „gdzie”: ✅ Я иду из больницы (z budynku), ale ✅ Я иду с вокзала (mówi się на вокзале). От z nazwą miejsca mówi tylko, że oddalamy się od niego jak od punktu w przestrzeni: Я иду от больницы к метро. (Idę od szpitala do metra.)

у: u kogoś i „у меня есть”

У znaczy „przy” albo „u” osoby lub rzeczy, a przy osobie rozpoczyna też konstrukcję У меня есть …:

• Я живу у друга. (Mieszkam u przyjaciela.)
• Стол стоит у окна. (Stół stoi przy oknie.)
• У меня есть сестра. (Mam siostrę.)
• У меня нет сестры. (Nie mam siostry.)

Ten, kto coś ma, stoi po у w dopełniaczu, a to, co ma, w mianowniku z есть albo w dopełniaczu z нет, jak w artykule Dopełniacz: brak z „нет”. Zdanie buduje się tak samo z imieniem lub rzeczownikiem: У Ани есть собака. У брата нет машины. (Ania ma psa. Brat nie ma samochodu.)

без: bez

Без znaczy „bez” i jest przeciwieństwem с z narzędnikiem:

• Чай без сахара, пожалуйста. (Herbata bez cukru, proszę.)
• Кофе с молоком или без молока? (Kawa z mlekiem czy bez mleka?)
• Мы не начнём без тебя. (Nie zaczniemy bez ciebie.)

для: dla

Для znaczy „dla”, gdy coś jest przeznaczone dla osoby lub do celu:

• Это подарок для мамы. (To prezent dla mamy.)
• Книги для детей. (Książki dla dzieci.)
• Это важно для меня. (To dla mnie ważne.)
• Здесь нет места для машины. (Nie ma tu miejsca dla samochodu.)

Ten, komu coś się podaje, stoi w celowniku (Я дал книгу маме – dałem mamie książkę), natomiast для mówi, że rzecz jest dla niej przeznaczona (книга для мамы).

Zaimki po przyimku

Zaimki osobowe stoją po tych przyimkach w dopełniaczu: меня, тебя, его, её, нас, вас, их. Formy trzeciej osoby (его, её, их) dostają н-, gdy stoi przed nimi przyimek, jak w artykule Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (меня, мне, мной, о нём):

• У него есть собака. (On ma psa.)
• Письмо от неё. (List od niej.)
• Мы идём без них. (Idziemy bez nich.)

Dopełniacza wymagają też inne przyimki (до, после, около, вместо, кроме), ale od tych sześciu najlepiej zacząć.

Częste błędy

• ❌ Я иду из школа. → ✅ Я иду из школы. (po из rzeczownik stoi w dopełniaczu)
• ❌ Я иду из работы. → ✅ Я иду с работы. (работа łączy się z на, więc „skąd” to с)
• ❌ Я иду от врач. → ✅ Я иду от врача. (dopełniacz rzeczownika rodzaju męskiego to врача)
• ❌ У он есть собака. → ✅ У него есть собака. (н- przed dopełniaczem od он po przyimku)
• ❌ Чай без сахар. → ✅ Чай без сахара. (po без rzeczownik stawia się w dopełniaczu)
• ❌ Это подарок для я. → ✅ Это подарок для меня. (po для zaimek stoi w dopełniaczu)

Szybki sprawdzian

Wstaw wyrazy w nawiasach w poprawnej formie.

1. Мы идём домой с ____. (работа, „wracamy z pracy do domu”)
2. Он приехал из ____. (Москва)
3. Это письмо от ____. (друг)
4. У ____ есть сестра. (он)
5. Я пью чай без ____. (сахар)
6. Это книга для ____. (дети)

Najważniejsze

• Dopełniacz stoi po из, от, у, без, для i po с w znaczeniu „skąd”: из школы, с работы, от друга, у окна, без сахара, для мамы.
• Из i с odpowiadają na откуда? i zwykle pasują do в i на: в школе → из школы, на работе → с работы. To, który rzeczownik bierze który przyimek, zależy częściowo od samego wyrazu, więc najlepiej uczyć się ich razem.
• От stosuje się przy osobie lub źródle (письмо от друга) i jest parą do к; у znaczy „u kogoś” i otwiera У меня есть … oraz У меня нет ….
• С z dopełniaczem znaczy „z, ze”, a с z narzędnikiem „razem z”; без to „bez”, для to „przeznaczone dla”.
• Po przyimku его, её, их zmieniają się w него, неё, них: у него, от неё, без них.