Przyszło trzech studentów. Widzę dwóch braci. Dwaj koledzy czekają.Vieram três estudantes. Vejo dois irmãos. Dois colegas esperam.

Contar pessoas em polonês tem uma particularidade: quando o grupo é formado por homens ou por homens e mulheres juntos, os números 2, 3, 4 e a partir de 5 têm formas especiais. Mulheres, animais e coisas se contam do modo comum (dwie studentki, dwa psy); as crianças têm seus próprios numerais coletivos (dwoje dzieci, veja abaixo). Esta lição mostra as formas especiais e o verbo que as acompanha. Ela continua Plural masculino pessoal e não masculino pessoal (oni vs. one, dobrzy vs. dobre) e Substantivos depois dos numerais cardinais (1, 2–4, 5+).

Resumindo: para homens (e grupos mistos com pelo menos um homem) usam-se dwóch, trzech, czterech, pięciu… + o genitivo plural (trzech studentów), com o verbo no neutro singular (przyszło). Para 2, 3, 4 existe também a construção mais formal do sujeito dwaj, trzej, czterej + nominativo plural (dwaj studenci przyszli). Todos os demais: dwie studentki, dwa psy, pięć stołów.

Em português, dois / duas muda conforme o gênero gramatical da palavra: dois cachorros, duas mulheres. Em polonês a escolha segue o tipo de grupo: para cachorros se usa dwa psy, mesmo sendo masculinos, enquanto dwóch vale só para homens e grupos mistos. Vale aprender as formas masculinas pessoais como parte do número: dwa para coisas e animais, dwóch para homens.

Quem conta como masculino pessoal

Um substantivo leva os numerais masculinos pessoais quando nomeia homens ou meninos, ou quando é um substantivo masculino pessoal usado para um grupo misto (studenci, lekarze, koledzy, bracia, rodzice). Vale o mesmo teste da lição A2: um grupo com pelo menos um homem ou menino é masculino pessoal.

Grupo Contado como Exemplo
dois irmãos masculino pessoal dwóch braci
três estudantes (homens, ou homens e mulheres) masculino pessoal trzech studentów
duas estudantes não masculino pessoal dwie studentki
dois cachorros, duas mesas não masculino pessoal dwa psy, dwa stoły
cinco mulheres não masculino pessoal pięć kobiet
cinco pessoas (o substantivo osoba) não masculino pessoal pięć osób
duas crianças numeral coletivo dwoje dzieci

Animais e coisas nunca são masculinos pessoais, mesmo que o substantivo seja masculino (pies, stół): ✅ dwa psy, nunca ❌ dwóch psów. Osoba é feminino, então as pessoas contadas com essa palavra seguem a regra comum: dwie osoby, pięć osób. As crianças são um caso à parte: contam-se com numerais coletivos (dwoje dzieci, troje dzieci, pięcioro dzieci), nunca ❌ dwa dzieci; esses numerais são tema de uma lição posterior.

2, 3, 4: dwóch, trzech, czterech

Com substantivos masculinos pessoais, os números 2, 3 e 4 têm as formas dwóch, trzech, czterech, e o substantivo fica no genitivo plural:

Masculino pessoal Não masculino pessoal
2 dwóch studentów dwie studentki, dwa psy
3 trzech studentów trzy studentki, trzy psy
4 czterech studentów cztery studentki, cztery psy

As mesmas formas servem para o sujeito e para o objeto. O acusativo de um substantivo masculino pessoal é igual ao genitivo, então nada mais muda:

  • Sujeito: Trzech studentów czekało na autobus. (Três estudantes esperavam o ônibus.)
  • Objeto: Widzę dwóch braci. (Vejo dois irmãos.) Mam czterech kolegów. (Tenho quatro colegas.)
  • Para comparar, não masculino pessoal: Widzę dwie siostry. Mam dwa psy.

Fora do nominativo e do acusativo, os números se declinam do modo comum e se usam com substantivos de qualquer tipo (o dwóch książkach, z dwoma kolegami); veja Numerais nos casos oblíquos (o dwóch książkach, z trzema przyjaciółmi).

A partir de 5: pięciu, sześciu, dziesięciu

De 5 a 20 e nas dezenas, as formas masculinas pessoais terminam em -u: pięciu, sześciu, siedmiu, ośmiu, dziewięciu, dziesięciu, dwunastu, dwudziestu. Centenas e milhares (sto, tysiąc) têm padrões próprios, que não são tratados aqui. O substantivo fica de novo no genitivo plural:

  • Przyszło pięciu mężczyzn. (Vieram cinco homens.)
  • Znam sześciu lekarzy. (Conheço seis médicos.)
  • Dziesięciu studentów zdało egzamin. (Dez estudantes passaram no exame.)

Com substantivos não masculinos pessoais fica a forma habitual: pięć kobiet, sześć psów, dziesięć stołów. Em um número de várias palavras, cada palavra recebe a forma masculina pessoal: dwudziestu pięciu studentów.

dwaj, trzej, czterej: as formas formais do sujeito

Para 2, 3 e 4 há uma segunda maneira de contar homens, usada só como sujeito: dwaj, trzej, czterej + o nominativo plural do substantivo.

  • Dwaj bracia przyszli. (Dois irmãos vieram.)
  • Trzej lekarze pracują w szpitalu. (Três médicos trabalham no hospital.)
  • Czterej koledzy czekają przed domem. (Quatro colegas esperam em frente à casa.)

Dwaj, trzej, czterej soam um pouco mais formais ou escritos do que dwóch, trzech, czterech, e existem apenas para grupos masculinos pessoais (homens, ou grupos mistos com pelo menos um homem). Não há formas para o objeto: ✅ Widzę dwóch braci, e não ❌ Widzę dwaj braci. Para 5 e mais não existem formas assim.

O verbo

As duas construções usam verbos diferentes, por isso vale mantê-las separadas:

Construção Verbo Exemplo
dwóch, trzech, czterech, pięciu… + genitivo plural neutro singular (passado: -ło) Przyszło trzech studentów.
dwaj, trzej, czterej + nominativo plural plural, passado masculino pessoal (-li) Przyszli trzej studenci.

As duas significam “vieram três estudantes”. Com o numeral no genitivo, o verbo não concorda com as pessoas: recebe a terminação neutra -ło, como depois de dużo ou kilka (Przyszło dużo ludzi). Com dwaj, trzej, czterej o substantivo é um nominativo plural comum e o verbo concorda com ele: byli, przyszli, czekali.

Com mulheres e coisas não acontece nada de especial. Depois de 2–4 o verbo fica no plural (Dwie studentki przyszły), depois de 5 e mais costuma ficar no neutro singular (Przyszło pięć studentek), como na lição sobre substantivos depois dos numerais.

Adjetivos e pronomes

Um adjetivo depois de um numeral masculino pessoal fica no caso do substantivo que segue o numeral. Com dwóch, trzech, czterech, pięciu é o genitivo plural; com dwaj, trzej, czterej é o nominativo plural masculino pessoal:

  • trzech dobrych studentów (três bons estudantes)
  • trzej dobrzy studenci (três bons estudantes)
  • tych dwóch młodych lekarzy (esses dois jovens médicos)
  • ci dwaj młodzi lekarze (esses dois jovens médicos)
  • moich pięciu kolegów (meus cinco colegas)

Erros frequentes

  • ❌ Widzę dwa studentów. → ✅ Widzę dwóch studentów. (homens têm formas próprias de 2, 3, 4)
  • ❌ Widzę dwaj braci. → ✅ Widzę dwóch braci. (dwaj existe só para o sujeito)
  • ❌ Dwaj studentów przyszli. → ✅ Dwaj studenci przyszli. ou ✅ Przyszło dwóch studentów. (dwaj vai com o nominativo plural)
  • ❌ Przyszło dwaj studenci. → ✅ Przyszli dwaj studenci. (o verbo concorda com dwaj)
  • ❌ Mam dwóch psów. → ✅ Mam dwa psy. (animais não são masculinos pessoais)
  • ❌ Przyszło pięciu studentek. → ✅ Przyszło pięć studentek. (mulheres se contam do modo comum)
  • ❌ Znam dwóch dobre lekarze. → ✅ Znam dwóch dobrych lekarzy. (o adjetivo fica no genitivo plural)

Verificação rápida

Qual forma se encaixa?

  1. Mam ___ braci. (dwa / dwóch)
  2. Widzę ___ siostry. (dwie / dwóch)
  3. Przyszło ___ studentów. (pięć / pięciu)
  4. ___ koledzy czekają. (Trzej / Trzech)
  5. Mam ___ psy. (dwa / dwóch)
  6. Znam ___ lekarzy. (czterech / cztery)
Mostrar respostas
  1. dwóch   2. dwie   3. pięciu   4. Trzej   5. dwa   6. czterech

Pontos principais

  • Para homens e grupos mistos com pelo menos um homem, 2, 3, 4 viram dwóch, trzech, czterech, e a partir de 5 as formas terminam em -u (pięciu, dziesięciu); o substantivo fica no genitivo plural (trzech studentów).
  • O verbo que segue fica no neutro singular (Przyszło trzech studentów).
  • dwaj, trzej, czterej + nominativo plural são uma construção mais formal só para o sujeito; o verbo fica no plural (Przyszli trzej studenci).
  • Mulheres, animais e coisas se contam do modo comum (dwie studentki, dwa psy, pięć stołów).
  • Adjetivos depois de um numeral masculino pessoal ficam no genitivo plural (trzech dobrych studentów), depois de dwaj / trzej / czterej no nominativo plural masculino pessoal (trzej dobrzy studenci).