Przyjechałem do Krakowa wczoraj. Kiedy wychodzisz z pracy? Pociąg odjeżdża o ósmej.Sono arrivato a Cracovia ieri. Quando esci dal lavoro? Il treno parte alle otto.
In I verbi di moto: iść / chodzić e jechać / jeździć hai imparato a dire che vai da qualche parte. Per dire che arrivi, esci, entri o ti allontani, il polacco aggiunge un piccolo prefisso davanti al verbo: przy-, wy-, do-, od-, w-. Il prefisso indica in quale direzione ti muovi, e il verbo di base continua a dire come: -iść a piedi, -jechać con un veicolo.
In breve: przy- = arrivare, wy- = uscire, do- = raggiungere, od- = allontanarsi, w- = entrare. Poi scegli la desinenza in base al modo in cui ti sposti: przyjść (a piedi) o przyjechać (con un veicolo). Tutti questi verbi sono perfettivi, e il loro partner imperfettivo ha un'altra forma: przychodzić, przyjeżdżać.
L'italiano dice arrivare, uscire, entrare, partire senza precisare come ci si sposta (a piedi, in macchina, in treno). Il polacco inserisce nel verbo anche il modo di spostarsi: «sono arrivato» si dice przyszedłem (a piedi) o przyjechałem (con un veicolo).
Cinque prefissi, dieci verbi
| Prefisso | Significato | A piedi | Con veicolo |
|---|---|---|---|
| przy- | arrivare, venire | przyjść | przyjechać |
| wy- | uscire | wyjść | wyjechać |
| do- | raggiungere, arrivare fino a | dojść | dojechać |
| od- | allontanarsi, partire | odejść | odjechać |
| w- | entrare | wejść | wjechać |
Alcune sfumature in più sono utili:
- przyjść / przyjechać: «venire» e «arrivare». Przyjdź do nas jutro! (Vieni da noi domani!) Pociąg przyjechał na czas. (Il treno è arrivato in orario.) Quando dici come viaggi, per un veicolo usa -jechać; przyjść si usa anche per un semplice «venire» in cui il modo di spostarsi non conta (Przyjdź na moje urodziny! «Vieni al mio compleanno!»).
- wyjść / wyjechać: wyjść significa uscire da un luogo a piedi (wyjść z domu, wyjść z pracy). Wyjechać significa anche lasciare un luogo con un veicolo, e spesso partire per un certo periodo (Wyjeżdżam na tydzień. «Parto per una settimana.»).
- dojść / dojechać: raggiungere una destinazione. Dojechałem do domu o ósmej. (Sono arrivato a casa alle otto.)
- odejść / odjechać: una persona si allontana (odejść od okna) oppure un veicolo parte (Autobus odjechał.).
- wejść / wjechać: Wejdź! (Entra!) Samochód wjechał do garażu. (L'auto è entrata nel garage.)
I verbi pójść e pojechać (prefisso po-, «mettersi in cammino») sono stati presentati in I verbi di moto: iść / chodzić e jechać / jeździć.
Forme: il verbo di base cambia come al solito
I verbi in -iść mantengono la radice irregolare di iść. Al futuro è -jdę, -jdziesz (dopo il prefisso, przy- + jdę), al passato -szedł, -szła, -szli:
| przyjść (futuro) | przyjść (passato) | |
|---|---|---|
| ja | przyjdę | przyszedłem / przyszłam |
| ty | przyjdziesz | przyszedłeś / przyszłaś |
| on / ona / ono | przyjdzie | przyszedł / przyszła / przyszło |
| my | przyjdziemy | przyszliśmy / przyszłyśmy |
| wy | przyjdziecie | przyszliście / przyszłyście |
| oni / one | przyjdą | przyszli / przyszły |
Gli altri verbi in -iść seguono lo stesso modello: wyjdę, wyszedłem; dojdę, doszedłem; odejdę, odszedłem. Wejść e odejść hanno i prefissi più lunghi we- e ode-, mentre wjechać e odjechać hanno w- e od-; imparali così come sono: wejdę, wszedłem, weszła e odejdę, odszedłem, odeszła.
I verbi in -jechać sono regolari, con -jadę, -jedziesz al futuro e -jechał, -jechała, -jechali al passato: przyjadę, przyjedziesz, przyjechał, przyjechała.
Perfettivo: un arrivo o una partenza compiuti
Tutti i verbi della tabella sono perfettivi (vedi L'aspetto verbale: imperfettivo e perfettivo (introduzione)). Indicano un evento compiuto, quindi non hanno il presente. Le loro forme che sembrano un presente significano futuro:
- Wczoraj przyjechałem do Krakowa. (Ieri sono arrivato a Cracovia.)
- Anna już wyszła z pracy. (Anna è già uscita dal lavoro.)
- Przyjdę jutro o ósmej. (Verrò domani alle otto.)
- Wyjadę w piątek. (Partirò venerdì.)
Per capire come funzionano queste forme vedi Futuro perfettivo (futuro semplice).
Imperfettivo: abitudini, orari e ciò che accade ora
Per le abitudini, gli orari e «ciò che sta succedendo» il polacco usa i partner imperfettivi. Si formano con -chodzić e -jeżdżać (nel secondo caso jeździć diventa -jeżdżać) e si coniugano al presente come verbi regolari:
| Significato | A piedi | Con veicolo |
|---|---|---|
| arrivare, venire | przychodzić (przychodzę, przychodzisz) | przyjeżdżać (przyjeżdżam, przyjeżdżasz) |
| uscire | wychodzić | wyjeżdżać |
| raggiungere | dochodzić | dojeżdżać |
| allontanarsi | odchodzić | odjeżdżać |
| entrare | wchodzić | wjeżdżać |
- Codziennie wychodzę z domu o siódmej. (Ogni giorno esco di casa alle sette.)
- Pociąg odjeżdża o ósmej. (Il treno parte alle otto.)
- Kiedy przyjeżdżasz? (Quando arrivi?)
- Ona często przychodzi późno. (Lei arriva spesso in ritardo.)
- Dojeżdżam do pracy autobusem. (Vado al lavoro in autobus.)
Lo stesso presente descrive spesso un evento programmato: Jutro przyjeżdżam o ósmej. (Domani arrivo alle otto.) Confrontalo con la promessa Jutro przyjadę o ósmej. (Domani arriverò alle otto.)
Preposizioni: verso dove, da dove
Prefisso e preposizione lavorano insieme, e il caso dopo la preposizione è quello che già conosci:
| Verbo | Preposizione | Esempio |
|---|---|---|
| przyjść / przyjechać (arrivare) | do + genitivo, na + accusativo | Przyjechałem do Krakowa. Przyszedłem na dworzec. |
| arrivare da un luogo | z + genitivo | Przyjechałem z Berlina. |
| wyjść / wyjechać (uscire) | z + genitivo | Wyszedłem z domu. Wyjechał z Polski. |
| partire verso | do + genitivo, na + accusativo | Wyjechał do Niemiec. Wyszedł na spacer. |
| dojść / dojechać (raggiungere) | do + genitivo | Dojechaliśmy do hotelu. |
| odejść / odjechać (allontanarsi) | od + genitivo | Odszedłem od okna. |
| wejść / wjechać (entrare) | do + genitivo, na + accusativo | Wszedł do pokoju. Wjechał na parking. |
Z + genitivo nomina il luogo che lasci, e do + genitivo il luogo che raggiungi (vedi Andare in un luogo: do + genitivo, na / w + accusativo e Il genitivo: preposizioni (z, od, u, bez, dla, obok)). Od si usa per allontanarsi da una persona o da una cosa che ti sta accanto (od okna, od stołu, ode mnie), e z per uscire da un luogo con un interno (z domu, z pokoju).
Per l'imperativo di questi verbi vedi L'imperativo (comandi semplici): Przyjdź! Wyjdź stąd! Wejdź!
Quanto dura un viaggio e quanto tempo fa è successo qualcosa si spiega in Espressioni di tempo: za, przez, na, temu, od … do.
Errori frequenti
- ❌ Przyjdę do Polski samochodem. → ✅ Przyjadę do Polski samochodem. (quando si nomina il veicolo, il verbo è in -jechać)
- ❌ Wczoraj przyjdł do domu późno. → ✅ Wczoraj przyszedł do domu późno. (la radice del passato è -szedł)
- ❌ Przyjechałem w Krakowie. → ✅ Przyjechałem do Krakowa. (la meta si esprime con do + genitivo)
- ❌ Wychodzę od domu o siódmej. → ✅ Wychodzę z domu o siódmej. (da un luogo con un interno si esce con z)
- ❌ Pociąg odjedzie codziennie o ósmej. → ✅ Pociąg odjeżdża codziennie o ósmej. (un'abitudine o un orario richiede l'imperfettivo)
Verifica rapida
Completa ogni frase con la forma giusta.
- Jutro ___ do Krakowa pociągiem. (ja, arrivare, futuro perfettivo)
- Wczoraj Anna ___ z pracy o piątej. (uscire a piedi, passato, una donna)
- Pociąg ___ codziennie o ósmej. (partire, un orario)
- ___ do nas jutro! (ty, venire a piedi, un ordine)
- Piotr już ___ do domu. (raggiungere in auto, passato, un uomo)
- Codziennie ___ z domu o siódmej. (ja, uscire a piedi, un'abitudine)
Mostra le risposte
- przyjadę (Jutro przyjadę do Krakowa pociągiem.) 2. wyszła (Wczoraj Anna wyszła z pracy o piątej.) 3. odjeżdża (Pociąg odjeżdża codziennie o ósmej.) 4. Przyjdź (Przyjdź do nas jutro!) 5. dojechał (Piotr już dojechał do domu.) 6. wychodzę (Codziennie wychodzę z domu o siódmej.)
Ti va di metterlo in pratica?
- Dillo ad alta voce sul telefono — L’app Android ti porta ogni giorno parole nuove per il tuo livello e ti lascia chiacchierare di qualsiasi argomento, con correzioni gentili.
- Prova un breve esercizio — La tua tutor costruisce la pratica attorno agli argomenti che stai imparando. Inizia a esercitarti →
- Controlla le tue frasi — Scrivi qualcosa e guarda cosa potrebbe suonare più naturale. Prova il correttore →
Punti chiave
- Il prefisso dà la direzione e il verbo di base il modo di spostarsi: przy- arrivare, wy- uscire, do- raggiungere, od- allontanarsi, w- entrare; -iść a piedi, -jechać con un veicolo.
- Questi verbi sono perfettivi: przyszedłem, przyjechałem sono eventi compiuti al passato, e przyjdę, przyjadę il futuro.
- I partner imperfettivi sono in -chodzić e -jeżdżać (przychodzić, przyjeżdżać), usati per abitudini, orari e programmi (Pociąg odjeżdża o ósmej.).
- La radice del passato dei verbi a piedi è -szedł, -szła, -szli (przyszedł, wyszła, doszli), quella del futuro -jdę, -jdziesz (przyjdę, wyjdziesz).
- Preposizioni: do + genitivo per la meta, z + genitivo per il luogo che si lascia o da cui si viene, od + genitivo per allontanarsi da una persona o da una cosa.