Przyjechałem do Krakowa wczoraj. Kiedy wychodzisz z pracy? Pociąg odjeżdża o ósmej.Sono arrivato a Cracovia ieri. Quando esci dal lavoro? Il treno parte alle otto.

In I verbi di moto: iść / chodzić e jechać / jeździć hai imparato a dire che vai da qualche parte. Per dire che arrivi, esci, entri o ti allontani, il polacco aggiunge un piccolo prefisso davanti al verbo: przy-, wy-, do-, od-, w-. Il prefisso indica in quale direzione ti muovi, e il verbo di base continua a dire come: -iść a piedi, -jechać con un veicolo.

In breve: przy- = arrivare, wy- = uscire, do- = raggiungere, od- = allontanarsi, w- = entrare. Poi scegli la desinenza in base al modo in cui ti sposti: przyjść (a piedi) o przyjechać (con un veicolo). Tutti questi verbi sono perfettivi, e il loro partner imperfettivo ha un'altra forma: przychodzić, przyjeżdżać.

L'italiano dice arrivare, uscire, entrare, partire senza precisare come ci si sposta (a piedi, in macchina, in treno). Il polacco inserisce nel verbo anche il modo di spostarsi: «sono arrivato» si dice przyszedłem (a piedi) o przyjechałem (con un veicolo).

Cinque prefissi, dieci verbi

Prefisso Significato A piedi Con veicolo
przy- arrivare, venire przyjść przyjechać
wy- uscire wyjść wyjechać
do- raggiungere, arrivare fino a dojść dojechać
od- allontanarsi, partire odejść odjechać
w- entrare wejść wjechać

Alcune sfumature in più sono utili:

  • przyjść / przyjechać: «venire» e «arrivare». Przyjdź do nas jutro! (Vieni da noi domani!) Pociąg przyjechał na czas. (Il treno è arrivato in orario.) Quando dici come viaggi, per un veicolo usa -jechać; przyjść si usa anche per un semplice «venire» in cui il modo di spostarsi non conta (Przyjdź na moje urodziny! «Vieni al mio compleanno!»).
  • wyjść / wyjechać: wyjść significa uscire da un luogo a piedi (wyjść z domu, wyjść z pracy). Wyjechać significa anche lasciare un luogo con un veicolo, e spesso partire per un certo periodo (Wyjeżdżam na tydzień. «Parto per una settimana.»).
  • dojść / dojechać: raggiungere una destinazione. Dojechałem do domu o ósmej. (Sono arrivato a casa alle otto.)
  • odejść / odjechać: una persona si allontana (odejść od okna) oppure un veicolo parte (Autobus odjechał.).
  • wejść / wjechać: Wejdź! (Entra!) Samochód wjechał do garażu. (L'auto è entrata nel garage.)

I verbi pójść e pojechać (prefisso po-, «mettersi in cammino») sono stati presentati in I verbi di moto: iść / chodzić e jechać / jeździć.

Forme: il verbo di base cambia come al solito

I verbi in -iść mantengono la radice irregolare di iść. Al futuro è -jdę, -jdziesz (dopo il prefisso, przy- + jdę), al passato -szedł, -szła, -szli:

przyjść (futuro) przyjść (passato)
ja przyjdę przyszedłem / przyszłam
ty przyjdziesz przyszedłeś / przyszłaś
on / ona / ono przyjdzie przyszedł / przyszła / przyszło
my przyjdziemy przyszliśmy / przyszłyśmy
wy przyjdziecie przyszliście / przyszłyście
oni / one przyjdą przyszli / przyszły

Gli altri verbi in -iść seguono lo stesso modello: wyjdę, wyszedłem; dojdę, doszedłem; odejdę, odszedłem. Wejść e odejść hanno i prefissi più lunghi we- e ode-, mentre wjechać e odjechać hanno w- e od-; imparali così come sono: wejdę, wszedłem, weszła e odejdę, odszedłem, odeszła.

I verbi in -jechać sono regolari, con -jadę, -jedziesz al futuro e -jechał, -jechała, -jechali al passato: przyjadę, przyjedziesz, przyjechał, przyjechała.

Perfettivo: un arrivo o una partenza compiuti

Tutti i verbi della tabella sono perfettivi (vedi L'aspetto verbale: imperfettivo e perfettivo (introduzione)). Indicano un evento compiuto, quindi non hanno il presente. Le loro forme che sembrano un presente significano futuro:

  • Wczoraj przyjechałem do Krakowa. (Ieri sono arrivato a Cracovia.)
  • Anna już wyszła z pracy. (Anna è già uscita dal lavoro.)
  • Przyjdę jutro o ósmej. (Verrò domani alle otto.)
  • Wyjadę w piątek. (Partirò venerdì.)

Per capire come funzionano queste forme vedi Futuro perfettivo (futuro semplice).

Imperfettivo: abitudini, orari e ciò che accade ora

Per le abitudini, gli orari e «ciò che sta succedendo» il polacco usa i partner imperfettivi. Si formano con -chodzić e -jeżdżać (nel secondo caso jeździć diventa -jeżdżać) e si coniugano al presente come verbi regolari:

Significato A piedi Con veicolo
arrivare, venire przychodzić (przychodzę, przychodzisz) przyjeżdżać (przyjeżdżam, przyjeżdżasz)
uscire wychodzić wyjeżdżać
raggiungere dochodzić dojeżdżać
allontanarsi odchodzić odjeżdżać
entrare wchodzić wjeżdżać
  • Codziennie wychodzę z domu o siódmej. (Ogni giorno esco di casa alle sette.)
  • Pociąg odjeżdża o ósmej. (Il treno parte alle otto.)
  • Kiedy przyjeżdżasz? (Quando arrivi?)
  • Ona często przychodzi późno. (Lei arriva spesso in ritardo.)
  • Dojeżdżam do pracy autobusem. (Vado al lavoro in autobus.)

Lo stesso presente descrive spesso un evento programmato: Jutro przyjeżdżam o ósmej. (Domani arrivo alle otto.) Confrontalo con la promessa Jutro przyjadę o ósmej. (Domani arriverò alle otto.)

Preposizioni: verso dove, da dove

Prefisso e preposizione lavorano insieme, e il caso dopo la preposizione è quello che già conosci:

Verbo Preposizione Esempio
przyjść / przyjechać (arrivare) do + genitivo, na + accusativo Przyjechałem do Krakowa. Przyszedłem na dworzec.
arrivare da un luogo z + genitivo Przyjechałem z Berlina.
wyjść / wyjechać (uscire) z + genitivo Wyszedłem z domu. Wyjechał z Polski.
partire verso do + genitivo, na + accusativo Wyjechał do Niemiec. Wyszedł na spacer.
dojść / dojechać (raggiungere) do + genitivo Dojechaliśmy do hotelu.
odejść / odjechać (allontanarsi) od + genitivo Odszedłem od okna.
wejść / wjechać (entrare) do + genitivo, na + accusativo Wszedł do pokoju. Wjechał na parking.

Z + genitivo nomina il luogo che lasci, e do + genitivo il luogo che raggiungi (vedi Andare in un luogo: do + genitivo, na / w + accusativo e Il genitivo: preposizioni (z, od, u, bez, dla, obok)). Od si usa per allontanarsi da una persona o da una cosa che ti sta accanto (od okna, od stołu, ode mnie), e z per uscire da un luogo con un interno (z domu, z pokoju).

Per l'imperativo di questi verbi vedi L'imperativo (comandi semplici): Przyjdź! Wyjdź stąd! Wejdź!

Quanto dura un viaggio e quanto tempo fa è successo qualcosa si spiega in Espressioni di tempo: za, przez, na, temu, od … do.

Errori frequenti

  • ❌ Przyjdę do Polski samochodem. → ✅ Przyjadę do Polski samochodem. (quando si nomina il veicolo, il verbo è in -jechać)
  • ❌ Wczoraj przyjdł do domu późno. → ✅ Wczoraj przyszedł do domu późno. (la radice del passato è -szedł)
  • ❌ Przyjechałem w Krakowie. → ✅ Przyjechałem do Krakowa. (la meta si esprime con do + genitivo)
  • ❌ Wychodzę od domu o siódmej. → ✅ Wychodzę z domu o siódmej. (da un luogo con un interno si esce con z)
  • ❌ Pociąg odjedzie codziennie o ósmej. → ✅ Pociąg odjeżdża codziennie o ósmej. (un'abitudine o un orario richiede l'imperfettivo)

Verifica rapida

Completa ogni frase con la forma giusta.

  1. Jutro ___ do Krakowa pociągiem. (ja, arrivare, futuro perfettivo)
  2. Wczoraj Anna ___ z pracy o piątej. (uscire a piedi, passato, una donna)
  3. Pociąg ___ codziennie o ósmej. (partire, un orario)
  4. ___ do nas jutro! (ty, venire a piedi, un ordine)
  5. Piotr już ___ do domu. (raggiungere in auto, passato, un uomo)
  6. Codziennie ___ z domu o siódmej. (ja, uscire a piedi, un'abitudine)
Mostra le risposte
  1. przyjadę (Jutro przyjadę do Krakowa pociągiem.)   2. wyszła (Wczoraj Anna wyszła z pracy o piątej.)   3. odjeżdża (Pociąg odjeżdża codziennie o ósmej.)   4. Przyjdź (Przyjdź do nas jutro!)   5. dojechał (Piotr już dojechał do domu.)   6. wychodzę (Codziennie wychodzę z domu o siódmej.)

Punti chiave

  • Il prefisso dà la direzione e il verbo di base il modo di spostarsi: przy- arrivare, wy- uscire, do- raggiungere, od- allontanarsi, w- entrare; -iść a piedi, -jechać con un veicolo.
  • Questi verbi sono perfettivi: przyszedłem, przyjechałem sono eventi compiuti al passato, e przyjdę, przyjadę il futuro.
  • I partner imperfettivi sono in -chodzić e -jeżdżać (przychodzić, przyjeżdżać), usati per abitudini, orari e programmi (Pociąg odjeżdża o ósmej.).
  • La radice del passato dei verbi a piedi è -szedł, -szła, -szli (przyszedł, wyszła, doszli), quella del futuro -jdę, -jdziesz (przyjdę, wyjdziesz).
  • Preposizioni: do + genitivo per la meta, z + genitivo per il luogo che si lascia o da cui si viene, od + genitivo per allontanarsi da una persona o da una cosa.