Przepraszam, która jest godzina? Jest wpół do czwartej, a film zaczyna się o piątej.Com licença, que horas são? São três e meia, e o filme começa às cinco.

Para perguntar as horas, o polonês diz która jest godzina? (literalmente «que hora é?»), e a resposta é um numeral ordinal feminino, porque a palavra godzina («hora») fica subentendida: Jest trzecia. («É a terceira [hora].») Conhecendo as horas e algumas fórmulas curtas para os minutos (po, za, kwadrans, wpół do), dá para dizer qualquer horário. Para dizer «às» tantas horas, acrescenta-se o e coloca-se a hora no locativo: o trzeciej.

Resumindo: pergunta-se Która jest godzina? e responde-se com um ordinal feminino (Jest trzecia.). «Às» tantas horas: o + locativo (o trzeciej). Minutos: po + locativo depois da hora (dziesięć po trzeciej), za + nominativo antes da hora seguinte (za dziesięć czwarta) e wpół do + genitivo para a meia hora, contada em direção à hora seguinte (wpół do czwartej = 3h30).

O português diz «três e meia» (3h30), contando a partir da hora que acabou de passar; o polonês conta a meia hora em direção à hora seguinte: wpół do czwartej («a meio caminho das quatro») é 3h30, e wpół do trzeciej é 2h30. Já «faltam dez para as quatro» corresponde bem a za dziesięć czwarta.

Perguntar as horas

  • Która jest godzina? (Que horas são?)
  • Która godzina? (Que horas são? Forma mais curta, muito comum na fala)
  • Przepraszam, czy może Pan powiedzieć, która jest godzina? (Com licença, o senhor poderia me dizer que horas são?)

Która é a forma feminina de który («qual») e concorda com godzina. Como resposta basta o ordinal: Jest piąta. (São cinco horas.) O verbo fica no singular em todas as horas, porque o sujeito subentendido é godzina (jest druga, jest piąta, e não ❌ są piąte). No passado e no futuro o verbo muda: Była ósma. (Eram oito horas.) e Będzie dziewiąta. (Serão nove horas.)

As horas

As horas são ordinais femininos (veja Numerais ordinais), porque concordam com godzina subentendido. A terceira coluna mostra a forma depois de o («às»), o locativo:

Hora São… (nominativo) Às… (o + locativo)
1:00 pierwsza o pierwszej
2:00 druga o drugiej
3:00 trzecia o trzeciej
4:00 czwarta o czwartej
5:00 piąta o piątej
6:00 szósta o szóstej
7:00 siódma o siódmej
8:00 ósma o ósmej
9:00 dziewiąta o dziewiątej
10:00 dziesiąta o dziesiątej
11:00 jedenasta o jedenastej
12:00 dwunasta o dwunastej

As terminações são as dos adjetivos femininos: -a no nominativo e -ej no genitivo e no locativo. Para o relógio de 24 horas basta continuar: trzynasta (13h), czternasta, piętnasta … dwudziesta (20h), dwudziesta pierwsza (21h), dwudziesta druga, dwudziesta trzecia (23h). Meio-dia e meia-noite têm palavras próprias: południe (meio-dia) e północ (meia-noite), com w para o meio-dia e o para a meia-noite: w południe, o północy.

  • Jest siódma, czas wstawać. (São sete horas, hora de acordar.)
  • Pociąg odjeżdża o szesnastej. (O trem parte às 16h.)
  • Spotkanie jest o dwudziestej pierwszej. (A reunião é às 21h.)

Minutos depois da hora

Na primeira meia hora diz-se o número de minutos, depois po («depois de») e a hora no locativo (po exige o locativo, veja O locativo: preposições). Os minutos são numerais cardinais (veja Numerais cardinais de 1 a 20 e Numerais cardinais de 20 a 1000):

  • Jest pięć po trzeciej. (São três e cinco, 3h05)
  • Jest dziesięć po trzeciej. (São três e dez, 3h10)
  • Jest kwadrans po trzeciej. (São três e quinze, 3h15)
  • Jest dwadzieścia po trzeciej. (São três e vinte, 3h20)

A palavra kwadrans significa «um quarto de hora» (quinze minutos).

Minutos antes da hora

Na segunda meia hora diz-se za («dentro de», «antes de»), os minutos e a hora seguinte no nominativo, porque a frase significa mais ou menos «dentro de dez minutos serão quatro horas»:

  • Jest za dwadzieścia czwarta. (Faltam vinte para as quatro, 3h40)
  • Jest za kwadrans czwarta. (Falta um quarto para as quatro, 3h45)
  • Jest za dziesięć czwarta. (Faltam dez para as quatro, 3h50)
  • Jest za pięć czwarta. (Faltam cinco para as quatro, 3h55)

Repare nas duas horas diferentes: depois da hora, nomeia-se a hora que acabou de passar (po trzeciej); antes da hora, nomeia-se a hora que está chegando (za dziesięć czwarta).

A meia hora: wpół do

A meia hora tem uma fórmula própria, wpół do + o genitivo da hora seguinte:

  • Jest wpół do czwartej. (São três e meia, 3h30; literalmente «a meio caminho das quatro»)
  • Jest wpół do dwunastej. (São onze e meia, 11h30)
  • Zaczynamy o wpół do ósmej. (Começamos às sete e meia.)

Aqui é preciso cuidado: wpół do czwartej é 3h30, e wpół do trzeciej é 2h30. Em caso de dúvida, dá sempre para usar o estilo digital, descrito a seguir.

O estilo digital: hora + minutos

Em situações oficiais (horários, consultas, noticiários, programação de TV) e muitas vezes também na conversa, diz-se a hora como ordinal e os minutos como cardinal, como se lê um relógio digital:

  • 3:10 → trzecia dziesięć
  • 3:30 → trzecia trzydzieści
  • 3:45 → trzecia czterdzieści pięć
  • 8:05 → ósma zero pięć
  • 16:20 → szesnasta dwadzieścia
  • 21:45 → dwudziesta pierwsza czterdzieści pięć

Para «às», só a hora muda; os minutos ficam iguais: o trzeciej trzydzieści, o szesnastej dwadzieścia. No começo esse estilo é o mais seguro, porque evita po, za e wpół do e sempre funciona.

A que horas? o + locativo

A pergunta é O której godzinie…? ou só O której…? («A que horas…?»), e a resposta usa o + locativo:

  • O której godzinie zaczyna się film? — O dwudziestej. (A que horas começa o filme? Às 20h.)
  • Wstaję o siódmej. (Eu acordo às sete.)
  • Obiad jest o drugiej. (O almoço é às duas.)
  • Spotykamy się o wpół do szóstej. (Vamos nos encontrar às cinco e meia.)

Outras perguntas sobre o tempo pedem outros casos:

Pergunta Resposta Exemplo
O której? (a que horas) o + locativo Film zaczyna się o ósmej.
Do której? (até que horas) do + genitivo Pracuję do piątej. (Trabalho até às cinco.)
Od której? (a partir de que horas) od + genitivo Sklep jest otwarty od ósmej. (A loja abre a partir das oito.)
Na którą? (para que horas) na + acusativo Mam wizytę na piątą. (Tenho uma consulta para as cinco.)

O acusativo de um ordinal feminino termina em -ą (piątą, szóstą): Zamówiłem stolik na ósmą. (Reservei uma mesa para as oito.)

Manhã, tarde e noite

Na conversa usa-se o relógio de 12 horas com uma parte do dia colocada depois da hora: rano (de manhã), przed południem (antes do meio-dia), po południu (à tarde), wieczorem (à noite, ao anoitecer), w nocy (de madrugada, à noite). Não existe equivalente de a.m./p.m.:

  • Wstaję o siódmej rano. (Acordo às sete da manhã.)
  • Obiad jest o drugiej po południu. (O almoço é às duas da tarde.)
  • Kolacja jest o ósmej wieczorem. (O jantar é às oito da noite.)
  • Obudziłem się o trzeciej w nocy. (Acordei às três da madrugada.)

Na linguagem oficial, o relógio de 24 horas cumpre esse papel, sem parte do dia: o szesnastej em vez de o czwartej po południu. Os dias da semana, as datas e os anos estão em Dias, datas e expressões de tempo.

Erros comuns

  • ❌ Jest trzy. → ✅ Jest trzecia. (para a hora usa-se um ordinal feminino, não um cardinal)
  • ❌ Są piąte. → ✅ Jest piąta. (o verbo é o singular jest, como com godzina subentendido)
  • ❌ Film zaczyna się o trzecia. → ✅ Film zaczyna się o trzeciej. (o exige o locativo, terminação -ej)
  • ❌ Jest dziesięć po trzecia. → ✅ Jest dziesięć po trzeciej. (po exige o locativo)
  • ❌ Jest za dziesięć czwartej. → ✅ Jest za dziesięć czwarta. (depois de za, a hora seguinte fica no nominativo)
  • ❌ Jest wpół do trzeciej. → ✅ Jest wpół do czwartej. (para 3h30; a meia hora conta-se em direção à hora seguinte, e wpół do trzeciej é 2h30)
  • ❌ Pracuję do piąta. → ✅ Pracuję do piątej. (do exige o genitivo)

Verificação rápida

Diga a hora em polonês, na forma indicada entre parênteses.

  1. 7:00 → Jest ___. (nominativo)
  2. O filme começa às 20:00 → Film zaczyna się o ___.
  3. 4:15 → Jest ___ po czwartej.
  4. 5:30 → Jest wpół do ___.
  5. 8:50 → Jest za dziesięć ___.
  6. 2:10 → Jest dziesięć po ___.
  7. Trabalhamos até às 17:00 → Pracujemy do ___.
  8. Tenho uma consulta para as 6:00 → Mam wizytę na ___.
Mostrar respostas
  1. siódma   2. dwudziestej   3. kwadrans   4. szóstej   5. dziewiąta   6. drugiej   7. siedemnastej   8. szóstą

Resumo

  • Pergunta-se Która jest godzina? e responde-se com um ordinal feminino: Jest trzecia. O verbo é sempre jest (passado była, futuro będzie).
  • «Às» tantas horas é o + locativo: o trzeciej, o dwudziestej pierwszej.
  • Depois da hora: número + po + locativo (dziesięć po trzeciej, kwadrans po trzeciej).
  • Antes da hora: za + número + hora seguinte no nominativo (za dziesięć czwarta, za kwadrans czwarta).
  • A meia hora é wpół do + genitivo da hora seguinte: wpół do czwartej = 3h30.
  • O estilo digital (trzecia trzydzieści, szesnasta dwadzieścia) está sempre correto e é comum na linguagem oficial; na conversa acrescenta-se rano, po południu, wieczorem depois da hora.
  • Outras perguntas: do której (genitivo), od której (genitivo), na którą (acusativo).