Przepraszam, która jest godzina? Jest wpół do czwartej, a film zaczyna się o piątej.Com licença, que horas são? São três e meia, e o filme começa às cinco.
Para perguntar as horas, o polonês diz która jest godzina? (literalmente «que hora é?»), e a resposta é um numeral ordinal feminino, porque a palavra godzina («hora») fica subentendida: Jest trzecia. («É a terceira [hora].») Conhecendo as horas e algumas fórmulas curtas para os minutos (po, za, kwadrans, wpół do), dá para dizer qualquer horário. Para dizer «às» tantas horas, acrescenta-se o e coloca-se a hora no locativo: o trzeciej.
Resumindo: pergunta-se Która jest godzina? e responde-se com um ordinal feminino (Jest trzecia.). «Às» tantas horas: o + locativo (o trzeciej). Minutos: po + locativo depois da hora (dziesięć po trzeciej), za + nominativo antes da hora seguinte (za dziesięć czwarta) e wpół do + genitivo para a meia hora, contada em direção à hora seguinte (wpół do czwartej = 3h30).
O português diz «três e meia» (3h30), contando a partir da hora que acabou de passar; o polonês conta a meia hora em direção à hora seguinte: wpół do czwartej («a meio caminho das quatro») é 3h30, e wpół do trzeciej é 2h30. Já «faltam dez para as quatro» corresponde bem a za dziesięć czwarta.
Perguntar as horas
- Która jest godzina? (Que horas são?)
- Która godzina? (Que horas são? Forma mais curta, muito comum na fala)
- Przepraszam, czy może Pan powiedzieć, która jest godzina? (Com licença, o senhor poderia me dizer que horas são?)
Która é a forma feminina de który («qual») e concorda com godzina. Como resposta basta o ordinal: Jest piąta. (São cinco horas.) O verbo fica no singular em todas as horas, porque o sujeito subentendido é godzina (jest druga, jest piąta, e não ❌ są piąte). No passado e no futuro o verbo muda: Była ósma. (Eram oito horas.) e Będzie dziewiąta. (Serão nove horas.)
As horas
As horas são ordinais femininos (veja Numerais ordinais), porque concordam com godzina subentendido. A terceira coluna mostra a forma depois de o («às»), o locativo:
| Hora | São… (nominativo) | Às… (o + locativo) |
|---|---|---|
| 1:00 | pierwsza | o pierwszej |
| 2:00 | druga | o drugiej |
| 3:00 | trzecia | o trzeciej |
| 4:00 | czwarta | o czwartej |
| 5:00 | piąta | o piątej |
| 6:00 | szósta | o szóstej |
| 7:00 | siódma | o siódmej |
| 8:00 | ósma | o ósmej |
| 9:00 | dziewiąta | o dziewiątej |
| 10:00 | dziesiąta | o dziesiątej |
| 11:00 | jedenasta | o jedenastej |
| 12:00 | dwunasta | o dwunastej |
As terminações são as dos adjetivos femininos: -a no nominativo e -ej no genitivo e no locativo. Para o relógio de 24 horas basta continuar: trzynasta (13h), czternasta, piętnasta … dwudziesta (20h), dwudziesta pierwsza (21h), dwudziesta druga, dwudziesta trzecia (23h). Meio-dia e meia-noite têm palavras próprias: południe (meio-dia) e północ (meia-noite), com w para o meio-dia e o para a meia-noite: w południe, o północy.
- Jest siódma, czas wstawać. (São sete horas, hora de acordar.)
- Pociąg odjeżdża o szesnastej. (O trem parte às 16h.)
- Spotkanie jest o dwudziestej pierwszej. (A reunião é às 21h.)
Minutos depois da hora
Na primeira meia hora diz-se o número de minutos, depois po («depois de») e a hora no locativo (po exige o locativo, veja O locativo: preposições). Os minutos são numerais cardinais (veja Numerais cardinais de 1 a 20 e Numerais cardinais de 20 a 1000):
- Jest pięć po trzeciej. (São três e cinco, 3h05)
- Jest dziesięć po trzeciej. (São três e dez, 3h10)
- Jest kwadrans po trzeciej. (São três e quinze, 3h15)
- Jest dwadzieścia po trzeciej. (São três e vinte, 3h20)
A palavra kwadrans significa «um quarto de hora» (quinze minutos).
Minutos antes da hora
Na segunda meia hora diz-se za («dentro de», «antes de»), os minutos e a hora seguinte no nominativo, porque a frase significa mais ou menos «dentro de dez minutos serão quatro horas»:
- Jest za dwadzieścia czwarta. (Faltam vinte para as quatro, 3h40)
- Jest za kwadrans czwarta. (Falta um quarto para as quatro, 3h45)
- Jest za dziesięć czwarta. (Faltam dez para as quatro, 3h50)
- Jest za pięć czwarta. (Faltam cinco para as quatro, 3h55)
Repare nas duas horas diferentes: depois da hora, nomeia-se a hora que acabou de passar (po trzeciej); antes da hora, nomeia-se a hora que está chegando (za dziesięć czwarta).
A meia hora: wpół do
A meia hora tem uma fórmula própria, wpół do + o genitivo da hora seguinte:
- Jest wpół do czwartej. (São três e meia, 3h30; literalmente «a meio caminho das quatro»)
- Jest wpół do dwunastej. (São onze e meia, 11h30)
- Zaczynamy o wpół do ósmej. (Começamos às sete e meia.)
Aqui é preciso cuidado: wpół do czwartej é 3h30, e wpół do trzeciej é 2h30. Em caso de dúvida, dá sempre para usar o estilo digital, descrito a seguir.
O estilo digital: hora + minutos
Em situações oficiais (horários, consultas, noticiários, programação de TV) e muitas vezes também na conversa, diz-se a hora como ordinal e os minutos como cardinal, como se lê um relógio digital:
- 3:10 → trzecia dziesięć
- 3:30 → trzecia trzydzieści
- 3:45 → trzecia czterdzieści pięć
- 8:05 → ósma zero pięć
- 16:20 → szesnasta dwadzieścia
- 21:45 → dwudziesta pierwsza czterdzieści pięć
Para «às», só a hora muda; os minutos ficam iguais: o trzeciej trzydzieści, o szesnastej dwadzieścia. No começo esse estilo é o mais seguro, porque evita po, za e wpół do e sempre funciona.
A que horas? o + locativo
A pergunta é O której godzinie…? ou só O której…? («A que horas…?»), e a resposta usa o + locativo:
- O której godzinie zaczyna się film? — O dwudziestej. (A que horas começa o filme? Às 20h.)
- Wstaję o siódmej. (Eu acordo às sete.)
- Obiad jest o drugiej. (O almoço é às duas.)
- Spotykamy się o wpół do szóstej. (Vamos nos encontrar às cinco e meia.)
Outras perguntas sobre o tempo pedem outros casos:
| Pergunta | Resposta | Exemplo |
|---|---|---|
| O której? (a que horas) | o + locativo | Film zaczyna się o ósmej. |
| Do której? (até que horas) | do + genitivo | Pracuję do piątej. (Trabalho até às cinco.) |
| Od której? (a partir de que horas) | od + genitivo | Sklep jest otwarty od ósmej. (A loja abre a partir das oito.) |
| Na którą? (para que horas) | na + acusativo | Mam wizytę na piątą. (Tenho uma consulta para as cinco.) |
O acusativo de um ordinal feminino termina em -ą (piątą, szóstą): Zamówiłem stolik na ósmą. (Reservei uma mesa para as oito.)
Manhã, tarde e noite
Na conversa usa-se o relógio de 12 horas com uma parte do dia colocada depois da hora: rano (de manhã), przed południem (antes do meio-dia), po południu (à tarde), wieczorem (à noite, ao anoitecer), w nocy (de madrugada, à noite). Não existe equivalente de a.m./p.m.:
- Wstaję o siódmej rano. (Acordo às sete da manhã.)
- Obiad jest o drugiej po południu. (O almoço é às duas da tarde.)
- Kolacja jest o ósmej wieczorem. (O jantar é às oito da noite.)
- Obudziłem się o trzeciej w nocy. (Acordei às três da madrugada.)
Na linguagem oficial, o relógio de 24 horas cumpre esse papel, sem parte do dia: o szesnastej em vez de o czwartej po południu. Os dias da semana, as datas e os anos estão em Dias, datas e expressões de tempo.
Erros comuns
- ❌ Jest trzy. → ✅ Jest trzecia. (para a hora usa-se um ordinal feminino, não um cardinal)
- ❌ Są piąte. → ✅ Jest piąta. (o verbo é o singular jest, como com godzina subentendido)
- ❌ Film zaczyna się o trzecia. → ✅ Film zaczyna się o trzeciej. (o exige o locativo, terminação -ej)
- ❌ Jest dziesięć po trzecia. → ✅ Jest dziesięć po trzeciej. (po exige o locativo)
- ❌ Jest za dziesięć czwartej. → ✅ Jest za dziesięć czwarta. (depois de za, a hora seguinte fica no nominativo)
- ❌ Jest wpół do trzeciej. → ✅ Jest wpół do czwartej. (para 3h30; a meia hora conta-se em direção à hora seguinte, e wpół do trzeciej é 2h30)
- ❌ Pracuję do piąta. → ✅ Pracuję do piątej. (do exige o genitivo)
Verificação rápida
Diga a hora em polonês, na forma indicada entre parênteses.
- 7:00 → Jest ___. (nominativo)
- O filme começa às 20:00 → Film zaczyna się o ___.
- 4:15 → Jest ___ po czwartej.
- 5:30 → Jest wpół do ___.
- 8:50 → Jest za dziesięć ___.
- 2:10 → Jest dziesięć po ___.
- Trabalhamos até às 17:00 → Pracujemy do ___.
- Tenho uma consulta para as 6:00 → Mam wizytę na ___.
Mostrar respostas
- siódma 2. dwudziestej 3. kwadrans 4. szóstej 5. dziewiąta 6. drugiej 7. siedemnastej 8. szóstą
Que tal colocar isso em prática?
- Fale em voz alta no celular — O app para Android traz palavras novas todo dia para o seu nível e deixa você conversar sobre qualquer assunto, com correções gentis.
- Experimente um exercício curto — Sua tutora monta a prática em torno dos temas que você está aprendendo. Começar a praticar →
- Confira as suas próprias frases — Escreva algo e veja o que poderia soar mais natural. Experimentar o corretor →
Resumo
- Pergunta-se Która jest godzina? e responde-se com um ordinal feminino: Jest trzecia. O verbo é sempre jest (passado była, futuro będzie).
- «Às» tantas horas é o + locativo: o trzeciej, o dwudziestej pierwszej.
- Depois da hora: número + po + locativo (dziesięć po trzeciej, kwadrans po trzeciej).
- Antes da hora: za + número + hora seguinte no nominativo (za dziesięć czwarta, za kwadrans czwarta).
- A meia hora é wpół do + genitivo da hora seguinte: wpół do czwartej = 3h30.
- O estilo digital (trzecia trzydzieści, szesnasta dwadzieścia) está sempre correto e é comum na linguagem oficial; na conversa acrescenta-se rano, po południu, wieczorem depois da hora.
- Outras perguntas: do której (genitivo), od której (genitivo), na którą (acusativo).