Rozmawiamy o filmie. Siedzę przy stole. Po obiedzie idę na spacer.Estamos conversando sobre o filme. Estou à mesa. Depois do almoço vou passear.

Você já conhece o locativo depois de w e na, onde ele responde a Gdzie? (veja O locativo: lugar (w / na + locativo)). Mais três preposições pedem o mesmo caso: o (sobre, de), przy (junto a, à beira de) e po (depois de, por). As terminações do substantivo são as que você já viu, o que muda é só o significado de cada preposição. O locativo aparece apenas depois dessas cinco preposições e nunca sem preposição.

Resumindo: o + locativo = sobre um assunto (o filmie), przy + locativo = junto a, à beira de (przy stole), po + locativo = depois de ou por (po obiedzie, po mieście). O substantivo recebe a mesma terminação que depois de w ou na.

Em português, essas ideias se expressam com preposições (falar sobre, à mesa, depois do almoço) e o substantivo não muda. Em polonês o substantivo também recebe uma terminação de locativo: film vira o filmie e stół vira przy stole. Além disso, o nem sempre equivale a sobre ou de: com o acusativo significa por em verbos como pytam o drogę (pergunto pelo caminho).

De relance

Preposição Significado principal Exemplo
o sobre um assunto Rozmawiamy o filmie.
przy junto a, à beira de; durante Siedzę przy stole.
po depois de; por Po obiedzie piję kawę.

Para as terminações do substantivo, veja O locativo: lugar (w / na + locativo) e, para o plural, O locativo: formas do plural.

o: sobre

O + locativo diz sobre o que se fala, no que se pensa ou o que se lê. As perguntas são O czym? (sobre o quê?) e O kim? (sobre quem?).

Verbo Significado Exemplo
rozmawiać o conversar sobre Rozmawiamy o planach. (Estamos conversando sobre nossos planos.)
mówić o falar de Mówię o rodzinie. (Falo da minha família.)
myśleć o pensar em Myślę o wakacjach. (Penso nas férias.)
opowiadać o contar Opowiadam o weekendzie. (Conto como foi meu fim de semana.)
czytać o ler sobre Czytam o Polsce. (Leio sobre a Polônia.)
marzyć o sonhar com Marzę o nowym domu. (Sonho com uma casa nova.)
pamiętać o lembrar de, não esquecer Pamiętam o spotkaniu. (Não me esqueci da reunião.)

Perguntas: O czym rozmawiacie? (Sobre o que vocês estão conversando?) O kim myślisz? (Em quem você está pensando?)

O também é usada com o locativo nas horas (Film zaczyna się o ósmej., O filme começa às oito). Isso faz parte da lição Dizer as horas, que ainda vem.

o + acusativo é outro esquema

Nem todo verbo com o pede o locativo. Muitos verbos de perguntar, pedir e se preocupar levam o com o acusativo, e o significado é por: Pytam o drogę. (Pergunto pelo caminho.) Proszę o wodę. (Peço água, por favor.) Dbam o zdrowie. (Cuido da minha saúde.) O locativo depois de o serve para o assunto sobre o qual se fala, se pensa ou se lê.

przy: junto a, à beira de

Przy + locativo coloca algo perto de outra coisa ou ao lado dela, muitas vezes como o lugar onde se faz uma atividade:

  • Siedzę przy stole. (Estou à mesa.)
  • Stoję przy oknie. (Estou junto à janela.)
  • Dom stoi przy rzece. (A casa fica à beira do rio.)
  • Pracuję przy komputerze. (Trabalho no computador.)
  • Mieszkam przy ulicy Długiej. (Moro na rua Długa.)

Também pode significar durante uma atividade ou na presença de alguém: Czytam przy śniadaniu. (Leio durante o café da manhã.) Rozmawiamy przy kawie. (Conversamos tomando um café.) Nie rozmawiamy o tym przy dzieciach. (Não falamos sobre isso na frente das crianças.)

Przy não é exatamente o mesmo que obok (ao lado de, com o genitivo, veja O genitivo: preposições (z, od, u, bez, dla, obok)). Em geral, przy stole quer dizer à mesa, onde a pessoa se senta e usa a mesa, enquanto obok stołu diz apenas que ela está ao lado.

po: depois de, por

Com o locativo, po tem dois significados frequentes.

Depois de um acontecimento ou de um momento: Po lekcji idę do domu. (Depois da aula vou para casa.) Po pracy odpoczywam. (Depois do trabalho descanso.) Po obiedzie piję kawę. (Depois do almoço tomo um café.) Po koncercie jemy kolację. (Depois do concerto jantamos.) Po wakacjach wracam do szkoły. (Depois das férias volto para a escola.) Depois de po vem um substantivo, não uma oração inteira.

Por ou ao longo de um lugar, andando sem um destino único: Chodzę po mieście. (Ando pela cidade.) Spacerujemy po parku. (Passeamos pelo parque.) Podróżuję po Polsce. (Viajo pela Polônia.) Quando se vai a um único lugar, o polonês usa outro esquema (Idę do parku., veja Ir a algum lugar: do + genitivo, na / w + acusativo).

Em po polsku e po angielsku (em polonês, em inglês), po faz parte de uma expressão fixa. Aprenda Mówię po polsku. Czy mówisz po angielsku? como blocos inteiros.

po + acusativo significa «ir buscar»

Po com o acusativo é outro esquema: significa ir buscar algo ou alguém. Idę po chleb. (Vou buscar pão.) Jadę po dzieci. (Vou buscar as crianças.) Já po chlebie significaria «depois do pão».

Pronomes depois de o, przy e po

Depois dessas preposições usam-se as formas de locativo dos pronomes. As da terceira pessoa recebem o n- que aparece depois de uma preposição (o nim, przy niej, po nich; veja Pronomes pessoais nos casos oblíquos (mnie, mi, go, jemu, z nim)):

ja ty on / ono ona my wy oni / one
o / przy / po + mnie tobie nim niej nas was nich

Mówią o mnie. (Falam de mim.) Myślę o tobie. (Penso em você.) Rozmawiamy o nim. (Conversamos sobre ele.) Siedzę przy niej. (Estou ao lado dela.) Czytam o nich. (Leio sobre eles.)

Com po no sentido de «ir buscar» usam-se, em vez disso, as formas do acusativo: Idę po niego. (Vou buscá-lo.)

Erros comuns

  • ❌ Rozmawiamy o film. → ✅ Rozmawiamy o filmie. (o assunto depois de o fica no locativo)
  • ❌ Siedzę przy stół. → ✅ Siedzę przy stole. (przy pede o locativo)
  • ❌ Po lekcja idę do domu. → ✅ Po lekcji idę do domu. (depois de = po + locativo)
  • ❌ Myślę o ty. → ✅ Myślę o tobie. (o pronome fica na forma do locativo)
  • ❌ Idę po chlebie. → ✅ Idę po chleb. (ir buscar: po + acusativo; po chlebie significaria «depois do pão»)
  • ❌ Pytam o drodze. → ✅ Pytam o drogę. (perguntar por algo: o + acusativo)

Verificação rápida

Que forma cabe em cada lacuna?

  1. Rozmawiamy o ___. (film)
  2. Stoję przy ___. (okno)
  3. Po ___ idę na spacer. (obiad)
  4. Rozmawiamy o ___ ___. (nowa książka)
  5. Mieszkam przy ___. (park)
  6. Myślę o ___. (ty)
Mostrar as respostas
  1. filmie   2. oknie   3. obiedzie   4. nowej książce   5. parku   6. tobie

Pontos principais

  • O locativo só vem depois de cinco preposições: w, na, o, przy, po. As terminações são as mesmas de depois de w e na.
  • O + locativo = sobre um assunto: rozmawiać o filmie, myśleć o wakacjach. Perguntas: O czym? O kim?
  • Verbos de perguntar e se preocupar levam o + acusativo: pytam o drogę, dbam o zdrowie.
  • Przy + locativo = junto a, à beira de ou durante: przy stole, przy oknie, przy kawie.
  • Po + locativo = depois de (po lekcji, po obiedzie) ou por (po mieście, po Polsce). Po + acusativo significa «ir buscar»: idę po chleb.
  • Pronomes: o mnie, o tobie, o nim, o niej, o nas, o was, o nich.