Mam jeden dom, dwa koty, trzy siostry i pięć książek.我有一座房子、两只猫、三个姐妹和五本书。

汉语里,数词后面的名词不变形,而是加量词(两只猫、五只猫、二十只猫)。波兰语的名词会随数词变化,规律很简单:1 之后用基本的单数形式,2、3、4 之后用主格复数,5 及以上用第二格复数。数词本身在基数词 1–20里讲过,这里要看的是后面的名词用哪种形式。

简单来说:1 → 单数(jeden dom);2、3、4 → 主格复数(dwa domy);5 及以上 → 第二格复数(pięć domów)。大数字由最后一个词决定,而 12、13、14 要配第二格复数。

汉语里“猫”这个词不随数量变化,数量由量词来配合。波兰语的名词本身分成三组,第三组(5 及以上)不只是加复数词尾,还要求用第二格。最省力的办法是把它们当作现成的一串来记:jeden kot, dwa koty, pięć kotów。

三个组

数词 名词的形式 例子
1 主格单数 jeden dom, jedna kawa, jedno piwo
2, 3, 4 主格复数 dwa domy, dwie kawy, trzy piwa, cztery koty
5, 6, 7 … 20 和 0 第二格复数 pięć domów, sześć kaw, siedem piw, zero kotów

数词 1 和 2 要与名词的性一致(jeden/jedna/jedno,dwa/dwie),见基数词 1–20。2–4 之后的主格复数就是名词主格复数里的形式,5 及以上之后的第二格复数就是第二格(属格):复数形式里的形式。形式本身没有新东西要学,新的只是该选哪一种。

2、3、4:主格复数

在 dwa, dwie, trzy, cztery 之后,名词用主格复数:

  • Mam dwa koty.(我有两只猫。)
  • Kupuję trzy książki.(我要买三本书。)
  • W pokoju są cztery okna.(房间里有四扇窗户。)
  • Poproszę dwie kawy.(请给我两杯咖啡。)

不论这个词组是主语还是直接宾语,形式都一样(Dwa koty śpią. Widzę dwa koty.),所以第四格(宾格)不用另外记。

5 及以上:第二格复数

从 pięć 起(以及在 zero 之后),名词用第二格复数:

  • Mam pięć kotów.(我有五只猫。)
  • W klasie jest dziesięć osób.(班里有十个人。)
  • W kawiarni jest siedem stolików.(咖啡馆里有七张桌子。)
  • Ile masz lat? Mam piętnaście lat.(你多大了?我十五岁。)

这和数量词后面用的是同一个格,所以 pięć kotów 的用法和数量词与属格里的 dużo kotów 一样。

大数字:由最后一个词决定

由几个词组成的数词,名词的形式由最后一个词决定,只有以 2、3、4 结尾时才用主格复数:

数词 数词的最后一个词 名词的形式 例子
21 jeden 第二格复数 dwadzieścia jeden książek
22 dwa 主格复数 dwadzieścia dwie książki
25 pięć 第二格复数 dwadzieścia pięć książek
12, 13, 14 -naście 第二格复数 dwanaście książek
112 -naście 第二格复数 sto dwanaście książek

有两个陷阱要留意。第一,21、31、101 之类的数字,即使最后一个词是 jeden,也用第二格复数(dwadzieścia jeden lat),而不是单数。第二,12、13、14 是以 -naście 结尾的数(11–19),虽然末尾是 2、3、4,却属于 5 及以上这一组:dwanaście lat,但是 dwa lata 和 dwadzieścia dwa lata。20 到 1000 的数在另一课里讲:基数词 20–1000。

“年”的说法:rok, lata, lat

最常用的例子是“年”这个词,它不规则,当作现成的一串来记最方便:

数词 形式 例子
1 rok jeden rok
2, 3, 4 lata dwa lata, trzy lata, dwadzieścia dwa lata
5 及以上 lat pięć lat, dwanaście lat, dwadzieścia jeden lat

Ile masz lat?(你多大了?) Mam dwadzieścia jeden lat.(我二十一岁。) Mam dwadzieścia dwa lata.(我二十二岁。) 其他日常词的变化也一样,只是更有规律:jedna godzina, dwie godziny, pięć godzin;jeden dzień, dwa dni, pięć dni;jeden złoty, dwa złote, pięć złotych。

男性的群体:dwóch, trzech, czterech

当名词是男性人称(男性,以及至少有一名男性的混合群体,见男性人称复数与非男性人称复数)时,2、3、4 有自己专门的形式。有两种结构。日常用得最多的是 dwóch, trzech, czterech 加第二格复数,可以作宾语,也适用于大多数句子:

  • Mam dwóch braci.(我有两个兄弟。)
  • W biurze pracuje trzech lekarzy.(办公室里有三位医生在工作。)
  • Widzę czterech studentów.(我看见四个学生。)

另一种结构是 dwaj, trzej, czterej 加主格复数。它同样正确,但只作主语,听起来更正式或更书面: Dwaj bracia przyszli. Trzej lekarze pracują.(两个兄弟来了。三位医生在工作。) 女性、动物和事物不受影响:dwie siostry, dwa psy, dwa stoły。再补充两点:孩子和男女混合的一对常用另一套词来数(dwoje dzieci, troje dzieci),这以后再讲。另外,5 及以上时,讲究的说法里男性常用 pięciu studentów 这样的形式。

数词后的形容词

夹在数词和名词之间的形容词,跟随名词所属的组:2–4 之后用主格复数,5 及以上之后用第二格复数。(男性人称名词在 dwóch, trzech, czterech 之后用第二格复数,所以它的形容词也是:dwóch dużych studentów。)

  • Mam dwa duże koty.(我有两只大猫。)
  • Kupuję trzy nowe książki.(我要买三本新书。)
  • Mam pięć dużych kotów.(我有五只大猫。)
  • Kupuję sześć nowych książek.(我要买六本新书。)

形容词的词尾就是形容词与代词在各格中的变化里的那些。

数词后的动词

在 2、3、4 之后,带数词的词组是复数主语,所以动词用复数。5 及以上时,过去时通常用中性单数,现在时用第三人称单数:

  • Dwa koty śpią.(两只猫在睡觉。)
  • Przyszły dwie kobiety.(来了两位女士。)
  • Pięć kotów śpi.(五只猫在睡觉。)
  • Przyszło pięć kobiet.(来了五位女士。)

遇到男性时,动词取决于结构:dwóch, trzech, czterech + 第二格复数配中性单数(Przyszło trzech mężczyzn.),dwaj, trzej, czterej + 主格复数则配复数动词(Przyszli trzej mężczyźni.)。两句的意思都是“来了三个男人”。这与数量词之后的模式相同(Przyszło dużo ludzi)。

常见错误

  • ❌ dwa książki → ✅ dwie książki (książka 是阴性,所以用 dwie)
  • ❌ dwa kotów → ✅ dwa koty (2–4 之后用主格复数,不用第二格)
  • ❌ pięć koty → ✅ pięć kotów (5 及以上之后用第二格复数)
  • ❌ dwanaście koty → ✅ dwanaście kotów (12、13、14 是以 -naście 结尾的数,用第二格复数)
  • ❌ dwadzieścia jeden koty → ✅ dwadzieścia jeden kotów (以 1 结尾的数之后用第二格复数)
  • ❌ dwa studenci → ✅ dwóch studentów 或 dwaj studenci(男性的 2、3、4 有专门的形式)
  • ❌ pięć rok → ✅ pięć lat (“年”有三种形式:rok, lata, lat)
  • ❌ Przyszli pięć osób. → ✅ Przyszło pięć osób. (5 及以上之后,动词用中性单数)

小测验

请把括号里的名词改成正确的形式。

  1. Mam dwa ___. (pies)
  2. Mam pięć ___. (pies)
  3. Na stole są trzy ___. (książka)
  4. Kupuję sześć ___. (jabłko)
  5. Pracuję tu jedenaście ___. (rok)
  6. Moja siostra ma dwadzieścia dwa ___. (rok)
  7. Widzę dwóch ___. (student)
  8. W klasie jest dwadzieścia jeden ___. (osoba)
显示答案
  1. psy   2. psów   3. książki   4. jabłek   5. lat   6. lata   7. studentów   8. osób

要点

  • 1 之后用单数(jeden dom),2、3、4 之后用主格复数(dwa domy),5 及以上和 zero 之后用第二格复数(pięć domów)。
  • 长数字由最后一个词决定,但 12、13、14 总是配第二格复数,以 1 结尾的数(21、31)也用第二格复数。
  • “年”是 rok / lata / lat:jeden rok, dwa lata, pięć lat。
  • 男性群体用 dwóch / trzech / czterech + 第二格复数(dwóch studentów),或者作更正式的主语时用 dwaj / trzej / czterej + 主格复数(dwaj studenci)。
  • 形容词跟随名词:2–4 之后用主格复数,5 及以上之后用第二格复数。
  • 2–4 之后动词用复数,5 及以上之后通常用中性单数(Przyszło pięć osób)。