Mam jeden dom, dwa koty, trzy siostry i pięć książek.私は家が1軒、猫が2匹、姉妹が3人、本が5冊あります。

日本語では、数の後ろの名詞は形を変えず、助数詞をつけて数えます(猫2匹、猫5匹、猫20匹)。ポーランド語では、数に応じて名詞の形が変わり、その選び方は単純です。1の後は基本の単数形、2・3・4の後は主格複数、5以上の後は生格複数です。数詞そのものは基数 1〜20で扱っています。ここでは、その後ろに来る名詞の形を見ます。

ひとことで言うと、1 → 単数形(jeden dom)、2・3・4 → 主格複数(dwa domy)、5以上 → 生格複数(pięć domów)です。大きな数では最後の語が決め手になり、12・13・14 は生格複数と一緒に使います。

日本語では「猫」という形が数によって変わることはなく、助数詞が数え方を示します。ポーランド語では、名詞そのものが3つのグループに分かれ、3つ目(5以上)は複数語尾だけでなく、生格という格まで求めます。「jeden kot, dwa koty, pięć kotów」とひとまとまりで覚えるのが近道です。

3つのグループ

数 名詞の形 例
1 主格単数 jeden dom, jedna kawa, jedno piwo
2, 3, 4 主格複数 dwa domy, dwie kawy, trzy piwa, cztery koty
5, 6, 7 … 20 と 0 生格複数 pięć domów, sześć kaw, siedem piw, zero kotów

1 と 2 は名詞の性に一致します(jeden/jedna/jedno, dwa/dwie)。詳しくは基数 1〜20をご覧ください。2〜4の後の主格複数は名詞の主格複数形で学んだ形、5以上の後の生格複数は生格:複数形で学んだ形です。形そのものに新しく覚えることはなく、どれを選ぶかだけが新しい点です。

2・3・4:主格複数

dwa, dwie, trzy, cztery の後では、名詞は主格複数になります。

  • Mam dwa koty.(私は猫を2匹飼っています。)
  • Kupuję trzy książki.(私は本を3冊買います。)
  • W pokoju są cztery okna.(部屋には窓が4つあります。)
  • Poproszę dwie kawy.(コーヒーを2つください。)

グループが主語でも直接目的語でも同じ形です(Dwa koty śpią. Widzę dwa koty.)。そのため、対格で追加して覚えることはありません。

5以上:生格複数

pięć 以上(と zero の後)では、名詞は生格複数になります。

  • Mam pięć kotów.(私は猫を5匹飼っています。)
  • W klasie jest dziesięć osób.(クラスには10人います。)
  • W kawiarni jest siedem stolików.(カフェにはテーブルが7つあります。)
  • Ile masz lat? Mam piętnaście lat.(何歳ですか。15歳です。)

数量を表す語の後ろと同じ格なので、pięć kotów は生格を伴う数量表現の dużo kotów と同じ仕組みです。

大きな数:最後の語が決める

いくつかの語でできた数詞では、最後の語が名詞の形を決めます。主格複数になるのは、2・3・4 で終わる場合だけです。

数 数詞の最後の語 名詞の形 例
21 jeden 生格複数 dwadzieścia jeden książek
22 dwa 主格複数 dwadzieścia dwie książki
25 pięć 生格複数 dwadzieścia pięć książek
12, 13, 14 -naście 生格複数 dwanaście książek
112 -naście 生格複数 sto dwanaście książek

気をつけたい点が2つあります。1つ目は、21, 31, 101 などは最後の語が jeden でも、単数ではなく生格複数になることです(dwadzieścia jeden lat)。2つ目は、12・13・14 は -naście で終わる数(11〜19)なので、2・3・4で終わっていても5以上のグループに入ることです。dwanaście lat ですが、dwa lata や dwadzieścia dwa lata となります。20〜1000の数は別のレッスン、基数 20〜1000で扱います。

「年」の語:rok, lata, lat

とてもよく使うのが「年」を表す語です。不規則なので、ひとまとまりで覚えると楽です。

数 形 例
1 rok jeden rok
2, 3, 4 lata dwa lata, trzy lata, dwadzieścia dwa lata
5以上 lat pięć lat, dwanaście lat, dwadzieścia jeden lat

Ile masz lat?(何歳ですか。) Mam dwadzieścia jeden lat.(21歳です。) Mam dwadzieścia dwa lata.(22歳です。) ほかの日常語も同じように変わりますが、こちらは規則的です。jedna godzina, dwie godziny, pięć godzin、jeden dzień, dwa dni, pięć dni、jeden złoty, dwa złote, pięć złotych。

男性のグループ:dwóch, trzech, czterech

名詞が男性人称(男性、および男性が1人でもいる混合グループ。男性人称複数と非男性人称複数を参照)のとき、2・3・4には専用の形があります。構文は2つあります。ふつうに使うのは、dwóch, trzech, czterech に生格複数を続ける形で、目的語としても、たいていの文でも使えます。

  • Mam dwóch braci.(私には兄弟が2人います。)
  • W biurze pracuje trzech lekarzy.(事務所では医者が3人働いています。)
  • Widzę czterech studentów.(学生が4人見えます。)

もう1つは、dwaj, trzej, czterej に主格複数を続ける形です。同じように正しいのですが、主語としてだけ使い、やや改まった書き言葉の響きがあります。例: Dwaj bracia przyszli. Trzej lekarze pracują.(兄弟2人が来ました。医者3人が働いています。) 女性・動物・物では何も変わりません(dwie siostry, dwa psy, dwa stoły)。補足が2つあります。子どもや男女の組は、別の語で数えることがよくあります(dwoje dzieci, troje dzieci)。これは後のレッスンで扱います。また、5以上では、丁寧な言い方で男性に pięciu studentów のような形がよく使われます。

数詞の後の形容詞

数詞と名詞の間にある形容詞は、名詞のグループに従います。2〜4の後は主格複数、5以上の後は生格複数です。(男性人称の名詞は dwóch, trzech, czterech の後で生格複数なので、形容詞も生格複数です:dwóch dużych studentów。)

  • Mam dwa duże koty.(私は大きな猫を2匹飼っています。)
  • Kupuję trzy nowe książki.(私は新しい本を3冊買います。)
  • Mam pięć dużych kotów.(私は大きな猫を5匹飼っています。)
  • Kupuję sześć nowych książek.(私は新しい本を6冊買います。)

形容詞の語尾は形容詞と代名詞の全格にわたる変化で学んだものです。

数詞の後の動詞

2・3・4 の後では、数詞を含むグループは複数の主語なので、動詞は複数形です。5以上では、過去形は中性単数、現在形は3人称単数を使うのがふつうです。

  • Dwa koty śpią.(猫が2匹寝ています。)
  • Przyszły dwie kobiety.(女性が2人来ました。)
  • Pięć kotów śpi.(猫が5匹寝ています。)
  • Przyszło pięć kobiet.(女性が5人来ました。)

男性の場合、動詞は構文によって変わります。dwóch, trzech, czterech + 生格複数では中性単数(Przyszło trzech mężczyzn.)、dwaj, trzej, czterej + 主格複数では複数形の動詞(Przyszli trzej mężczyźni.)になります。どちらも「男性が3人来ました」という意味です。これは、数量を表す語の後と同じパターンです(Przyszło dużo ludzi)。

よくある間違い

  • ❌ dwa książki → ✅ dwie książki (książka は女性名詞なので dwie)
  • ❌ dwa kotów → ✅ dwa koty (2〜4の後は主格複数で、生格ではありません)
  • ❌ pięć koty → ✅ pięć kotów (5以上の後は生格複数)
  • ❌ dwanaście koty → ✅ dwanaście kotów (12・13・14 は -naście の数なので、生格複数)
  • ❌ dwadzieścia jeden koty → ✅ dwadzieścia jeden kotów (1で終わる数の後は生格複数)
  • ❌ dwa studenci → ✅ dwóch studentów または dwaj studenci(男性には2・3・4の専用の形があります)
  • ❌ pięć rok → ✅ pięć lat (「年」の語には rok, lata, lat の3つの形があります)
  • ❌ Przyszli pięć osób. → ✅ Przyszło pięć osób. (5以上の後は動詞が中性単数)

ミニテスト

かっこ内の名詞を正しい形にしてみましょう。

  1. Mam dwa ___. (pies)
  2. Mam pięć ___. (pies)
  3. Na stole są trzy ___. (książka)
  4. Kupuję sześć ___. (jabłko)
  5. Pracuję tu jedenaście ___. (rok)
  6. Moja siostra ma dwadzieścia dwa ___. (rok)
  7. Widzę dwóch ___. (student)
  8. W klasie jest dwadzieścia jeden ___. (osoba)
答えを見る
  1. psy   2. psów   3. książki   4. jabłek   5. lat   6. lata   7. studentów   8. osób

ポイント

  • 1 の後は単数形(jeden dom)、2・3・4 の後は主格複数(dwa domy)、5以上 と zero の後は生格複数(pięć domów)です。
  • 長い数では最後の語が決め手ですが、12・13・14 はいつも生格複数と一緒で、1 で終わる数(21, 31)も生格複数になります。
  • 「年」は rok / lata / lat です:jeden rok, dwa lata, pięć lat。
  • 男性のグループは dwóch / trzech / czterech + 生格複数(dwóch studentów)、または、やや改まった主語として dwaj / trzej / czterej + 主格複数(dwaj studenci)を取ります。
  • 形容詞は名詞に従います。2〜4の後は主格複数、5以上の後は生格複数です。
  • 動詞は、2〜4の後は複数形、5以上の後はたいてい中性単数です(Przyszło pięć osób)。