Mieszkam na trzecim piętrze, a mój brat mieszka na pierwszym.(私はポーランド語でいう3階(日本の4階)に住んでいて、兄は1階(日本の2階)に住んでいます。)

基数は「いくつ?」に答え(trzy, pięć)、序数は「何番目?」に答えます(trzeci, piąty)。3階、5日目、2回目などです。日本語では「第」や「番目」を数の前後につけて形が変わりませんが、ポーランド語の序数は形容詞のように働き、性・数・格で名詞と一致します。形そのものに加えて、これがいちばん大切な点です。形は多くの場合、基数に語尾をつけて作られます。

ひとことで言うと、序数は形容詞(pierwszy, pierwsza, pierwsze)で、名詞の性と格に合わせます(na trzecim piętrze)。21番目のような数では両方の語が序数になります(dwudziesty pierwszy)。基数のままなのは百の位と千の位だけです(sto dwudziesty trzeci)。

形:1番目から20番目まで

最初の4つは不規則で、5番目からは基数をもとに作ります。表には男性形を示します。辞書に載る形でもあります。

数 序数 数 序数
1 pierwszy 11 jedenasty
2 drugi 12 dwunasty
3 trzeci 13 trzynasty
4 czwarty 14 czternasty
5 piąty 15 piętnasty
6 szósty 16 szesnasty
7 siódmy 17 siedemnasty
8 ósmy 18 osiemnasty
9 dziewiąty 19 dziewiętnasty
10 dziesiąty 20 dwudziesty

綴りについて2点あります。5番目から19番目の序数は -ty、-ny、-sty で終わり(piąty, dwunasty, piętnasty)、基数に近いので見分けやすいです。そして trzeci は語幹が軟子音なので、女性形と中性形は trzecia と trzecie になります(druga, drugie と比べてください)。下の表を見てください。

10の位、100番目、1000番目

数 序数
30 trzydziesty
40 czterdziesty
50 pięćdziesiąty
60 sześćdziesiąty
70 siedemdziesiąty
80 osiemdziesiąty
90 dziewięćdziesiąty
100 setny
1000 tysięczny

複合数

21から99までは、両方の語が序数になります。dwudziesty pierwszy(21番目)、trzydziesty piąty(35番目)、pięćdziesiąty ósmy(58番目)です。もっと大きな数では、百の位と千の位は基数のままで、その後に続く十の位と一の位だけが序数になります。sto dwudziesty trzeci(123番目)、dwieście pięćdziesiąty(250番目)、tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty(1990番目)です。きりのよい百や千には独自の序数(setny, dwusetny, tysięczny)がありますが、あまり使われません。

一致:序数は形容詞のように変わる

序数は性・数・格で名詞と一致し、語尾は形容詞と同じです(形容詞と代名詞の全格にわたる変化を参照)。単数主格は次のようになります。

数 男性 女性 中性
1 pierwszy dzień pierwsza lekcja pierwsze piętro
2 drugi dzień druga lekcja drugie piętro
3 trzeci dzień trzecia lekcja trzecie piętro
5 piąty dzień piąta lekcja piąte piętro

複数では普通 -e の形になり(pierwsze dni, drugie lekcje)、男性のグループには pierwsi, drudzy, trzeci を使います(Jesteśmy pierwsi.)。ほかの格では、名詞の格に合った形容詞の語尾がつきます。例を見てください。na trzecim piętrze(前置格)、w pierwszej klasie(前置格、女性)、do drugiego pokoju(生格、男性)です。

  • To jest moja druga książka.(これは私の2冊目の本です。)
  • Mieszkam w trzecim domu po lewej stronie.(私は左から3軒目の家に住んでいます。)
  • Idę do trzeciej klasy.(私は3年生になります。)
  • Czytam piąty rozdział.(私は第5章を読んでいます。)

数字で書くときは、序数の後にピリオドをつけます。3. piętro, 5. rozdział のように書きます。ピリオドは語尾の代わりなので、正しい形で読む必要があります。na 3. piętrze は na trzecim piętrze と読みます。

階

ポーランド語では、地面と同じ高さの階を parter といい、その上の階は pierwsze piętro(parter の上の最初の階)から数えます。piętro は中性名詞なので、序数も中性になります。

  • Mieszkam na parterze.(私は1階に住んでいます。)
  • Mieszkam na trzecim piętrze.(私はポーランド語でいう3階(日本の4階)に住んでいます。)
  • Idę na drugie piętro.(私はポーランド語でいう2階(日本の3階)へ行きます。)

2つの格に注意してください。na + 前置格 は「どこで」(na drugim piętrze)、na + 対格 は「どこへ」(na drugie piętro)を表します。中性名詞の対格は主格と同じです。前置格:前置詞を参照してください。

日本では1階は地面と同じ高さの階ですが、ポーランド語では地面の高さの階を parter といい、pierwsze piętro はその上の最初の階、つまり日本の2階にあたります。そのため drugie piętro は日本の3階、trzecie piętro は4階です。

順序

序数は並びの中での位置を表します。

  • Jestem pierwszy w kolejce.(私は列の先頭です。)
  • Który to jest rozdział? Trzeci.(これは第何章ですか。第3章です。)
  • Jestem tu po raz pierwszy.(私はここに来るのは初めてです。)
  • Na drugie danie poproszę rybę.(メインには魚をお願いします。)

項目を挙げるときには決まった言い方があります。po pierwsze, po drugie, po trzecie(第一に、第二に、第三に)です。なお、raz に基数をつけると「何回」の意味になり(dwa razy)、序数は「何回目」を表します(po raz drugi)。

日付

日付には、序数と生格の月名を使います。piąty maja(5月5日)です。dzień(「日」)が省略されているので、序数は男性形になります。今日の日付を聞かれたら主格で、「何日に?」には生格で答えます。

  • Który dziś jest? Dziś jest piąty maja.(今日は何日ですか。今日は5月5日です。)
  • Mam urodziny piątego maja.(私の誕生日は5月5日です。)
  • Wyjeżdżam dwudziestego pierwszego czerwca.(私は6月21日に出発します。)

月の名前や日付の詳しい説明は曜日・日付・時の表現にあります。

世紀と年

世紀も序数で表し、ローマ数字で書くことが多いです。w XXI wieku は w dwudziestym pierwszym wieku(21世紀に)と読みます。年も最後の語が序数になります。w dwa tysiące dwudziestym roku(2020年に)です。

よくある間違い

  • ❌ dwa piętro → ✅ drugie piętro (階には序数を使います)
  • ❌ pierwszy piętro → ✅ pierwsze piętro (序数は性が一致します。piętro は中性です)
  • ❌ dwadzieścia pierwszy → ✅ dwudziesty pierwszy (21から99までは両方の語が序数です)
  • ❌ Mieszkam na trzeci piętrze. → ✅ Mieszkam na trzecim piętrze. (序数は名詞の格をとります)
  • ❌ trzecy → ✅ trzeci (軟子音の語尾 -i:trzecia, trzecie)
  • ❌ Dziś jest piąty maj. → ✅ Dziś jest piąty maja. (月は生格です)
  • ❌ Mam urodziny piąty maja. → ✅ Mam urodziny piątego maja. (「何日に」の場合は序数も生格です)
  • ❌ Jestem tu po raz jeden. → ✅ Jestem tu po raz pierwszy. (並びの中の位置は序数で表します)

ミニテスト

かっこの中の数を正しい形にしてください。

  1. To jest moja ___ książka. (2)
  2. Mieszkam na ___ piętrze. (5)
  3. Dziś jest ___ maja. (12)
  4. Mam urodziny ___ marca. (8)
  5. To jest ___ lekcja. (21)
  6. Jestem tu po raz ___. (1)
  7. Na ___ danie poproszę rybę. (2)
  8. Idę na ___ piętro. (3)
答えを見る
  1. druga   2. piątym   3. dwunasty   4. ósmego   5. dwudziesta pierwsza   6. pierwszy   7. drugie   8. trzecie

ポイント

  • 序数は「何番目?」に答え、形容詞です。pierwszy, pierwsza, pierwsze のように、名詞の性・数・格に合わせます(na trzecim piętrze)。
  • 最初の4つは不規則で(pierwszy, drugi, trzeci, czwarty)、5番目からは基数をもとに作ります(piąty, szósty … dwudziesty)。10の位は -ty で終わります(trzydziesty, czterdziesty)。
  • 21番目から99番目までは両方の語が序数です(dwudziesty pierwszy)。百の位と千の位は基数のままです(sto dwudziesty trzeci)。
  • 階:parter、その上が pierwsze, drugie, trzecie piętro。「どこで」は na + 前置格、「どこへ」は na + 対格。
  • 日付:序数 + 生格の月名(piąty maja)。「何日に」では序数も生格になります(piątego maja)。
  • 数字で書く序数にはピリオドをつけ(3. piętro)、項目を挙げるときは po pierwsze, po drugie と言います。