Mieszkam na trzecim piętrze, a mój brat mieszka na pierwszym.(我住在波兰语所说的三层(中国大陆的四楼),我哥哥住在一层(二楼)。)
基数词回答“多少?”(trzy, pięć),序数词回答“第几?”(trzeci, piąty):第三层、第五天、第二次。汉语用“第”加数词,形式不变;波兰语的序数词则像形容词一样,在性、数、格上与名词一致。这是最需要掌握的一点,此外就是序数词本身的形式,它们大多由基数词加词尾构成。
简单来说:序数词是形容词(pierwszy, pierwsza, pierwsze),要跟随名词的性和格(na trzecim piętrze)。像 21 这样的数,两个词都是序数词(dwudziesty pierwszy);只有百位和千位仍用基数词(sto dwudziesty trzeci)。
形式:第 1 到第 20
前四个是不规则的,从第 5 起序数词由基数词构成。表中给出的是阳性形式,也就是词典形式。
| 数字 | 序数词 | 数字 | 序数词 |
|---|---|---|---|
| 1 | pierwszy | 11 | jedenasty |
| 2 | drugi | 12 | dwunasty |
| 3 | trzeci | 13 | trzynasty |
| 4 | czwarty | 14 | czternasty |
| 5 | piąty | 15 | piętnasty |
| 6 | szósty | 16 | szesnasty |
| 7 | siódmy | 17 | siedemnasty |
| 8 | ósmy | 18 | osiemnasty |
| 9 | dziewiąty | 19 | dziewiętnasty |
| 10 | dziesiąty | 20 | dwudziesty |
拼写上有两点值得注意。第 5 到第 19 的序数词以 -ty、-ny 或 -sty 结尾(piąty, dwunasty, piętnasty),与基数词很接近,容易辨认。而 trzeci 的词干是软辅音,所以它的阴性和中性形式是 trzecia 和 trzecie(对比 druga, drugie),见下面的表格。
整十数、第一百和第一千
| 数字 | 序数词 |
|---|---|
| 30 | trzydziesty |
| 40 | czterdziesty |
| 50 | pięćdziesiąty |
| 60 | sześćdziesiąty |
| 70 | siedemdziesiąty |
| 80 | osiemdziesiąty |
| 90 | dziewięćdziesiąty |
| 100 | setny |
| 1000 | tysięczny |
复合数
21 到 99 的数,两个词都是序数词:dwudziesty pierwszy(第 21)、trzydziesty piąty(第 35)、pięćdziesiąty ósmy(第 58)。更大的数里,百位和千位仍是基数词,只有其后的十位和个位是序数词:sto dwudziesty trzeci(第 123)、dwieście pięćdziesiąty(第 250)、tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty(第 1990)。整百、整千有自己的序数词(setny, dwusetny, tysięczny),但不太常见。
一致关系:序数词像形容词
序数词在性、数、格上与名词一致,词尾与形容词相同(见形容词与代词在各格中的变化)。单数第一格如下:
| 数字 | 阳性 | 阴性 | 中性 |
|---|---|---|---|
| 1 | pierwszy dzień | pierwsza lekcja | pierwsze piętro |
| 2 | drugi dzień | druga lekcja | drugie piętro |
| 3 | trzeci dzień | trzecia lekcja | trzecie piętro |
| 5 | piąty dzień | piąta lekcja | piąte piętro |
复数通常用 -e(pierwsze dni, drugie lekcje),指一群男性时用 pierwsi, drudzy, trzeci(Jesteśmy pierwsi.)。在其他格里,序数词取名词所在格的形容词词尾,如例句所示:na trzecim piętrze(第六格)、w pierwszej klasie(第六格,阴性)、do drugiego pokoju(第二格,阳性)。
- To jest moja druga książka.(这是我的第二本书。)
- Mieszkam w trzecim domu po lewej stronie.(我住在左边第三栋房子里。)
- Idę do trzeciej klasy.(我要升三年级了。)
- Czytam piąty rozdział.(我在读第五章。)
用数字书写序数词时要加句点:3. piętro, 5. rozdział。句点代替了词尾,所以要按正确的形式读出来:na 3. piętrze = na trzecim piętrze。
楼层
波兰语里与街面相平的底层叫 parter,上面的楼层从 pierwsze piętro 数起(parter 之上的第一层)。piętro 是中性名词,所以序数词也用中性:
- Mieszkam na parterze.(我住在底层。)
- Mieszkam na trzecim piętrze.(我住在波兰语所说的三层(trzecie piętro,相当于中国大陆的四楼)。)
- Idę na drugie piętro.(我去波兰语所说的二层(drugie piętro,相当于中国大陆的三楼)。)
注意这里的两个格:na + 第六格表示在哪里(na drugim piętrze),na + 第四格表示去哪里(na drugie piętro)。中性名词的第四格与第一格相同。见第六格(前置格):前置词。
在中国大陆,“一楼”指与地面相平的底层,而波兰语里底层叫 parter,pierwsze piętro 是 parter 之上的第一层,相当于汉语的“二楼”。所以 drugie piętro 对应汉语的“三楼”,trzecie piętro 对应“四楼”。
顺序
序数词表示在一个序列中的位置:
- Jestem pierwszy w kolejce.(我是队伍里的第一个。)
- Który to jest rozdział? Trzeci.(这是第几章?第三章。)
- Jestem tu po raz pierwszy.(我是第一次来这里。)
- Na drugie danie poproszę rybę.(主菜我想要鱼。)
列举要点时,波兰语有固定说法:po pierwsze, po drugie, po trzecie(第一、第二、第三)。注意:raz 加基数词表示“几次”(dwa razy),而序数词回答“第几次”(po raz drugi)。
日期
波兰语的日期用序数词加第二格的月份:piąty maja(五月五日)。序数词用阳性,因为省略了 dzień(“日”)。问今天几号时用第一格回答,问“哪一天?”时用第二格:
- Który dziś jest? Dziś jest piąty maja.(今天几号?今天是五月五日。)
- Mam urodziny piątego maja.(我的生日是五月五日。)
- Wyjeżdżam dwudziestego pierwszego czerwca.(我六月二十一日出发。)
月份的名称和日期的更多说明见星期、日期与时间表达。
世纪和年份
世纪也用序数词,常写成罗马数字:w XXI wieku 读作 w dwudziestym pierwszym wieku(在 21 世纪)。年份的最后一个词同样是序数词:w dwa tysiące dwudziestym roku(在 2020 年)。
常见错误
- ❌ dwa piętro → ✅ drugie piętro (楼层用序数词)
- ❌ pierwszy piętro → ✅ pierwsze piętro (序数词要在性上一致:piętro 是中性)
- ❌ dwadzieścia pierwszy → ✅ dwudziesty pierwszy (21 到 99 两个词都是序数词)
- ❌ Mieszkam na trzeci piętrze. → ✅ Mieszkam na trzecim piętrze. (序数词要取名词所在的格)
- ❌ trzecy → ✅ trzeci (软辅音词尾 -i:trzecia, trzecie)
- ❌ Dziś jest piąty maj. → ✅ Dziś jest piąty maja. (月份用第二格)
- ❌ Mam urodziny piąty maja. → ✅ Mam urodziny piątego maja. (表示“在某日”时,序数词也用第二格)
- ❌ Jestem tu po raz jeden. → ✅ Jestem tu po raz pierwszy. (序列中的位置用序数词表示)
小测验
请把括号里的数字改成正确的形式。
- To jest moja ___ książka. (2)
- Mieszkam na ___ piętrze. (5)
- Dziś jest ___ maja. (12)
- Mam urodziny ___ marca. (8)
- To jest ___ lekcja. (21)
- Jestem tu po raz ___. (1)
- Na ___ danie poproszę rybę. (2)
- Idę na ___ piętro. (3)
显示答案
- druga 2. piątym 3. dwunasty 4. ósmego 5. dwudziesta pierwsza 6. pierwszy 7. drugie 8. trzecie
想马上练一练吗?
要点
- 序数词回答“第几?”,是形容词:pierwszy, pierwsza, pierwsze,要与名词的性、数、格一致(na trzecim piętrze)。
- 前四个是不规则的(pierwszy, drugi, trzeci, czwarty),从第 5 起由基数词构成(piąty, szósty … dwudziesty),整十数以 -ty 结尾(trzydziesty, czterdziesty)。
- 从第 21 到第 99,两个词都是序数词(dwudziesty pierwszy);百位和千位仍是基数词(sto dwudziesty trzeci)。
- 楼层:parter,然后是 pierwsze, drugie, trzecie piętro;表示在哪里用 na + 第六格,表示去哪里用 na + 第四格。
- 日期:序数词 + 第二格的月份(piąty maja);表示“在某日”时序数词也用第二格(piątego maja)。
- 用数字写序数词要加句点(3. piętro),列举要点说 po pierwsze, po drugie。