Rozmawiam z dwoma kolegami. Dziękuję trzem osobom. Myślę o pięciu zadaniach.私は二人の同僚と話しています。三人に感謝しています。五つの課題について考えています。
基数の後の名詞(1, 2〜4, 5以上)では、数詞が先に来て、後ろの名詞は決まった形でした:dwa koty、pięć kotów。これが当てはまるのは主格と対格だけです。ほかのすべての格(生格・与格・造格・前置格)では数詞も格変化し、2以上では数詞と名詞がそのまま同じ格に立ちます:z dwoma kotami、o pięciu kotach。
ひとことで言うと:主格・対格以外では、数詞+名詞が同じ格で、名詞は複数形です。2・3・4の語尾は-ech / -em / -ema / -ech(trzech, trzem, trzema, trzech)、5〜20と10の位は-u / -u / -oma / -u(pięciu, pięciu, pięcioma, pięciu)です。1は形容詞のように振る舞います(z jednym kotem)。
日本語では「二人の友達と」「五冊の本について」のように、数詞は変わらず、助詞(と・について)が働きを示します。ポーランド語では数詞にも格語尾が付くので、一つのまとまりに語尾が二回、数詞と名詞に現れます(z trzema przyjaciółmi)。その代わり「5以上は生格」という回り道はなくなり、格が主格でも対格でもなければ、名詞は数詞とただ一致します。
数詞と名詞が同じ格に立つ
同じ名詞(osoba、人)を2と5で全部の格に並べます:
| 格 | 2のとき | 5のとき |
|---|---|---|
| 主格 | dwie osoby | pięć osób |
| 生格 | dwóch osób | pięciu osób |
| 与格 | dwóm osobom | pięciu osobom |
| 造格 | dwiema osobami | pięcioma osobami |
| 前置格 | dwóch osobach | pięciu osobach |
主格ではpięćが複数生格を支配します(pięć osób)。ほかの格ではこの「支配」がなくなります:pięciuは生格・与格・前置格で同じ形になります。pięciu osobomでは、数詞句全体が与格です。名詞の語尾は、すでに学んだ複数形のものです。生格:複数形、造格:複数形、前置格:複数形を参照してください。与格の複数は-omで終わります(kolegom, siostrom, osobom)。
1・2・3・4
1は形容詞のように働き、性と格が名詞と一致します(jeden / jedna / jedno):z jednym kolegą、o jednej książce、jednemu bratu。
2・3・4はすべての性で同じ語尾の組を使い、造格にだけ一つ違いがあります:
| 数詞 | 生格 | 与格 | 造格 | 前置格 |
|---|---|---|---|---|
| 2 | dwóch | dwóm | dwoma(女性:dwiema) | dwóch |
| 3 | trzech | trzem | trzema | trzech |
| 4 | czterech | czterem | czterema | czterech |
- 生格:Nie ma dwóch krzeseł.(椅子が二脚ありません。)Jestem tu od trzech tygodni.(私は三週間前からここにいます。)
- 与格:Pomagam dwóm kolegom.(私は二人の同僚を手伝います。)Daję prezent trzem siostrom.(私は三人の姉妹にプレゼントを渡します。)
- 造格:Rozmawiam z dwoma kolegami.(私は二人の同僚と話しています。)Mieszkam z dwiema siostrami.(私は二人の姉妹と住んでいます。)Idę do kina z trzema przyjaciółmi.(私は三人の友達と映画に行きます。)
- 前置格:Mówimy o dwóch filmach.(私たちは二本の映画について話しています。)Mieszkamy w czterech pokojach.(私たちは四つの部屋に住んでいます。)
Dwiemaは伝統的な女性形で、dwomaは日常ではすべての性にも広く使われるため、z dwoma siostramiは普段の使用では間違いではありません。男性と中性には ✅ z dwoma kolegami を使います。
dwóch, trzech, czterechは、主格・対格で男性人称名詞を数えるときの形と同じです(Widzę dwóch studentów)。この特別な用法は、関連するdwaj, trzej, czterejとともに、別の課男性人称数詞(dwóch, trzech, czterech, pięciu)で扱います。斜格では追加の規則は要りません。dwóch / trzech / czterechはどの名詞にも使えます。
5〜20と10の位:-uと-oma
5から20まで、および10の位(trzydziestu, czterdziestu)では型が規則的です。語尾は、生格・与格・前置格で-u、造格で-omaです:
| 数詞 | 生格・与格・前置格 | 造格 |
|---|---|---|
| 5 pięć | pięciu | pięcioma |
| 6 sześć | sześciu | sześcioma |
| 7 siedem | siedmiu | siedmioma |
| 8 osiem | ośmiu | ośmioma |
| 9 dziewięć | dziewięciu | dziewięcioma |
| 10 dziesięć | dziesięciu | dziesięcioma |
| 12 dwanaście | dwunastu | dwunastoma |
| 20 dwadzieścia | dwudziestu | dwudziestoma |
Sto(100)、百の位、千の位には独自の形があります(stu, dwustu, tysiąca)が、ここでは扱いません。
- 生格:Brakuje mi pięciu złotych.(私は五ズウォティ足りません。)Nie ma sześciu osób.(六人がいません。)
- 与格:Dziękuję pięciu osobom.(私は五人に感謝しています。)
- 造格:Jadę na wakacje z pięcioma osobami.(私は五人で休暇に出かけます。)Zajmuję się dziesięcioma psami.(私は十匹の犬の世話をしています。)
- 前置格:Myślę o siedmiu zadaniach.(私は七つの課題について考えています。)Czytamy o ośmiu miastach.(私たちは八つの都市について読んでいます。)
日常会話では造格で短い形(z pięciu osobami)も聞かれますが、標準形として覚えるのはpięciomaです。
複数語からなる数詞
いくつかの語からなる数詞では、すべての語が格に立ち、名詞は同じ複数の格で続きます:
- o dwudziestu pięciu osobach(二十五人について)
- z dwudziestoma pięcioma osobami(二十五人と)
- o stu osobach(百人について)
1で終わる数(21, 31, 101)は斜格では扱いにくいので、この段階では避けるのが無難です。
数詞の前の形容詞、ciとte
形容詞や指示代名詞・所有代名詞は、数詞の前、または数詞と名詞の間に置かれ、同じ複数の格を取ります:
- o dwóch dużych domach(二軒の大きな家について)
- z trzema nowymi kolegami(三人の新しい同僚と)
- dwóm starszym paniom(二人の年配の女性に)
- z tymi trzema kolegami(この三人の同僚と)
- o moich pięciu książkach(私の五冊の本について)
形容詞の語尾は形容詞と代名詞の全格にわたる変化にあります。
よくある間違い
- ❌ o dwóch książki → ✅ o dwóch książkach(名詞は前置格の複数になります)
- ❌ Rozmawiam z dwa kolegami. → ✅ Rozmawiam z dwoma kolegami.(数詞も格変化します)
- ❌ z pięć osobami → ✅ z pięcioma osobami
- ❌ Dziękuję trzy osobom. → ✅ Dziękuję trzem osobom.
- ❌ Mieszkam z dwóch siostrami. → ✅ Mieszkam z dwiema siostrami.(dwóchは生格と前置格の形で、造格はdwoma / dwiemaです)
- ❌ bez pięć minut → ✅ bez pięciu minut(bezの後は主格ではなく生格です)
- ❌ o pięciu osób → ✅ o pięciu osobach(名詞は複数生格にとどまらず、数詞と一致します)
クイックチェック
どの形が合いますか。
- Dziękuję ___ koleżankom.(dwie / dwóm)
- Rozmawiam z ___ nauczycielami.(trzema / trzech)
- Czytamy o ___ filmach.(pięć / pięciu)
- Mieszkam z ___ siostrami.(dwiema / dwóch)
- Nie ma ___ krzeseł.(cztery / czterech)
- Idę na spacer z ___ psami.(dziesięcioma / dziesięć)
答えを見る
- dwóm 2. trzema 3. pięciu 4. dwiema 5. czterech 6. dziesięcioma
さっそく使ってみませんか?
- スマホで声に出してみる — Android アプリでは、あなたのレベルに合った新しい単語が毎日届き、どんな話題でもやさしい添削つきでおしゃべりできます。
- 短いエクササイズを試す — チューターが、学んでいるテーマに合わせて練習を組み立てます。 練習を始める →
- 自分の文章をチェックする — 何か書いてみると、より自然になる言い方が見つかります。 文法チェッカーを試す →
ポイント
- 主格と対格では数詞が名詞を支配します(dwa koty, pięć kotów)。ほかの格では数詞が格変化し、名詞は複数で数詞と一致します。
- 2・3・4:生格・前置格はdwóch / trzech / czterech、与格はdwóm / trzem / czterem、造格はdwoma (dwiema) / trzema / czterema。
- 5〜20と10の位:生格・与格・前置格は-u(pięciu, dwudziestu)、造格は-oma(pięcioma, dwudziestoma)。
- 長い数詞では、すべての語が格に立ちます(o dwudziestu pięciu osobach)。
- 数詞の前後の形容詞と代名詞は同じ複数の格を取ります(z tymi trzema nowymi kolegami)。
- 1は形容詞のように振る舞います(z jednym kolegą)。