Rozmawiam z dwoma kolegami. Dziękuję trzem osobom. Myślę o pięciu zadaniach.私は二人の同僚と話しています。三人に感謝しています。五つの課題について考えています。

基数の後の名詞(1, 2〜4, 5以上)では、数詞が先に来て、後ろの名詞は決まった形でした:dwa koty、pięć kotów。これが当てはまるのは主格と対格だけです。ほかのすべての格(生格・与格・造格・前置格)では数詞も格変化し、2以上では数詞と名詞がそのまま同じ格に立ちます:z dwoma kotami、o pięciu kotach。

ひとことで言うと:主格・対格以外では、数詞+名詞が同じ格で、名詞は複数形です。2・3・4の語尾は-ech / -em / -ema / -ech(trzech, trzem, trzema, trzech)、5〜20と10の位は-u / -u / -oma / -u(pięciu, pięciu, pięcioma, pięciu)です。1は形容詞のように振る舞います(z jednym kotem)。

日本語では「二人の友達と」「五冊の本について」のように、数詞は変わらず、助詞(と・について)が働きを示します。ポーランド語では数詞にも格語尾が付くので、一つのまとまりに語尾が二回、数詞と名詞に現れます(z trzema przyjaciółmi)。その代わり「5以上は生格」という回り道はなくなり、格が主格でも対格でもなければ、名詞は数詞とただ一致します。

数詞と名詞が同じ格に立つ

同じ名詞(osoba、人)を2と5で全部の格に並べます:

格 2のとき 5のとき
主格 dwie osoby pięć osób
生格 dwóch osób pięciu osób
与格 dwóm osobom pięciu osobom
造格 dwiema osobami pięcioma osobami
前置格 dwóch osobach pięciu osobach

主格ではpięćが複数生格を支配します(pięć osób)。ほかの格ではこの「支配」がなくなります:pięciuは生格・与格・前置格で同じ形になります。pięciu osobomでは、数詞句全体が与格です。名詞の語尾は、すでに学んだ複数形のものです。生格:複数形、造格:複数形、前置格:複数形を参照してください。与格の複数は-omで終わります(kolegom, siostrom, osobom)。

1・2・3・4

1は形容詞のように働き、性と格が名詞と一致します(jeden / jedna / jedno):z jednym kolegą、o jednej książce、jednemu bratu。

2・3・4はすべての性で同じ語尾の組を使い、造格にだけ一つ違いがあります:

数詞 生格 与格 造格 前置格
2 dwóch dwóm dwoma(女性:dwiema) dwóch
3 trzech trzem trzema trzech
4 czterech czterem czterema czterech
  • 生格:Nie ma dwóch krzeseł.(椅子が二脚ありません。)Jestem tu od trzech tygodni.(私は三週間前からここにいます。)
  • 与格:Pomagam dwóm kolegom.(私は二人の同僚を手伝います。)Daję prezent trzem siostrom.(私は三人の姉妹にプレゼントを渡します。)
  • 造格:Rozmawiam z dwoma kolegami.(私は二人の同僚と話しています。)Mieszkam z dwiema siostrami.(私は二人の姉妹と住んでいます。)Idę do kina z trzema przyjaciółmi.(私は三人の友達と映画に行きます。)
  • 前置格:Mówimy o dwóch filmach.(私たちは二本の映画について話しています。)Mieszkamy w czterech pokojach.(私たちは四つの部屋に住んでいます。)

Dwiemaは伝統的な女性形で、dwomaは日常ではすべての性にも広く使われるため、z dwoma siostramiは普段の使用では間違いではありません。男性と中性には ✅ z dwoma kolegami を使います。

dwóch, trzech, czterechは、主格・対格で男性人称名詞を数えるときの形と同じです(Widzę dwóch studentów)。この特別な用法は、関連するdwaj, trzej, czterejとともに、別の課男性人称数詞(dwóch, trzech, czterech, pięciu)で扱います。斜格では追加の規則は要りません。dwóch / trzech / czterechはどの名詞にも使えます。

5〜20と10の位:-uと-oma

5から20まで、および10の位(trzydziestu, czterdziestu)では型が規則的です。語尾は、生格・与格・前置格で-u、造格で-omaです:

数詞 生格・与格・前置格 造格
5 pięć pięciu pięcioma
6 sześć sześciu sześcioma
7 siedem siedmiu siedmioma
8 osiem ośmiu ośmioma
9 dziewięć dziewięciu dziewięcioma
10 dziesięć dziesięciu dziesięcioma
12 dwanaście dwunastu dwunastoma
20 dwadzieścia dwudziestu dwudziestoma

Sto(100)、百の位、千の位には独自の形があります(stu, dwustu, tysiąca)が、ここでは扱いません。

  • 生格:Brakuje mi pięciu złotych.(私は五ズウォティ足りません。)Nie ma sześciu osób.(六人がいません。)
  • 与格:Dziękuję pięciu osobom.(私は五人に感謝しています。)
  • 造格:Jadę na wakacje z pięcioma osobami.(私は五人で休暇に出かけます。)Zajmuję się dziesięcioma psami.(私は十匹の犬の世話をしています。)
  • 前置格:Myślę o siedmiu zadaniach.(私は七つの課題について考えています。)Czytamy o ośmiu miastach.(私たちは八つの都市について読んでいます。)

日常会話では造格で短い形(z pięciu osobami)も聞かれますが、標準形として覚えるのはpięciomaです。

複数語からなる数詞

いくつかの語からなる数詞では、すべての語が格に立ち、名詞は同じ複数の格で続きます:

  • o dwudziestu pięciu osobach(二十五人について)
  • z dwudziestoma pięcioma osobami(二十五人と)
  • o stu osobach(百人について)

1で終わる数(21, 31, 101)は斜格では扱いにくいので、この段階では避けるのが無難です。

数詞の前の形容詞、ciとte

形容詞や指示代名詞・所有代名詞は、数詞の前、または数詞と名詞の間に置かれ、同じ複数の格を取ります:

  • o dwóch dużych domach(二軒の大きな家について)
  • z trzema nowymi kolegami(三人の新しい同僚と)
  • dwóm starszym paniom(二人の年配の女性に)
  • z tymi trzema kolegami(この三人の同僚と)
  • o moich pięciu książkach(私の五冊の本について)

形容詞の語尾は形容詞と代名詞の全格にわたる変化にあります。

よくある間違い

  • ❌ o dwóch książki → ✅ o dwóch książkach(名詞は前置格の複数になります)
  • ❌ Rozmawiam z dwa kolegami. → ✅ Rozmawiam z dwoma kolegami.(数詞も格変化します)
  • ❌ z pięć osobami → ✅ z pięcioma osobami
  • ❌ Dziękuję trzy osobom. → ✅ Dziękuję trzem osobom.
  • ❌ Mieszkam z dwóch siostrami. → ✅ Mieszkam z dwiema siostrami.(dwóchは生格と前置格の形で、造格はdwoma / dwiemaです)
  • ❌ bez pięć minut → ✅ bez pięciu minut(bezの後は主格ではなく生格です)
  • ❌ o pięciu osób → ✅ o pięciu osobach(名詞は複数生格にとどまらず、数詞と一致します)

クイックチェック

どの形が合いますか。

  1. Dziękuję ___ koleżankom.(dwie / dwóm)
  2. Rozmawiam z ___ nauczycielami.(trzema / trzech)
  3. Czytamy o ___ filmach.(pięć / pięciu)
  4. Mieszkam z ___ siostrami.(dwiema / dwóch)
  5. Nie ma ___ krzeseł.(cztery / czterech)
  6. Idę na spacer z ___ psami.(dziesięcioma / dziesięć)
答えを見る
  1. dwóm   2. trzema   3. pięciu   4. dwiema   5. czterech   6. dziesięcioma

ポイント

  • 主格と対格では数詞が名詞を支配します(dwa koty, pięć kotów)。ほかの格では数詞が格変化し、名詞は複数で数詞と一致します。
  • 2・3・4:生格・前置格はdwóch / trzech / czterech、与格はdwóm / trzem / czterem、造格はdwoma (dwiema) / trzema / czterema。
  • 5〜20と10の位:生格・与格・前置格は-u(pięciu, dwudziestu)、造格は-oma(pięcioma, dwudziestoma)。
  • 長い数詞では、すべての語が格に立ちます(o dwudziestu pięciu osobach)。
  • 数詞の前後の形容詞と代名詞は同じ複数の格を取ります(z tymi trzema nowymi kolegami)。
  • 1は形容詞のように振る舞います(z jednym kolegą)。