Mam brata. Jem śniadanie. Nie wiem. Chcę kawę.我有一个哥哥。我吃早饭。我不知道。我想要一杯咖啡。
大多数波兰语动词属于 现在时:-am, -asz 型动词、现在时:-ę, -esz 型动词 和 现在时:-ę, -isz / -ysz 型动词 几课中介绍的三大类型之一。有四个特别有用的动词最好逐个记,因为它们的变位无法从不定式推出:mieć(有)、jeść(吃)、wiedzieć(知道)和 chcieć(想要)。
速记:mam, masz, ma(有)、jem, jesz, je(吃)、wiem, wiesz, wie(知道)、chcę, chcesz, chce(想要)。第三人称复数是 mają, jedzą, wiedzą, chcą。
mieć:有
Mieć 的词尾与 czytać(czytam, czytasz, czyta)相同,但词干只有 m-,不定式 mieć 看不出来:
| 人称 | 代词 | 形式(mieć) |
|---|---|---|
| 第一人称单数 | ja | mam(我有) |
| 第二人称单数 | ty | masz(你有) |
| 第三人称单数 | on / ona / ono | ma(他/她/它有) |
| 第一人称复数 | my | mamy(我们有) |
| 第二人称复数 | wy | macie(你们有) |
| 第三人称复数 | oni / one | mają(他们有) |
Mieć 表示某人有什么、拥有什么,或与谁有关系:
- Mam brata i siostrę.(我有一个哥哥和一个姐姐。)
- Anna ma psa.(安娜有一条狗。)
- Mamy czas.(我们有时间。)
- Mają nowy dom.(他们有一所新房子。)
它也出现在一些固定表达中:
- Mam na imię Anna.(我叫安娜。字面意思是“我有安娜这个名字”。)
- Mam 20 lat.(我二十岁。字面意思是“我有二十年”。)
- Ile masz lat?(你多大了?)
数字见 基数词 1–20;“岁”一词会随数字变化,所以目前最好把整个表达当作一个整体来记。
在否定句中,mieć 之后的宾语要用属格:Mam czas.,但 Nie mam czasu.;Mam siostrę.,但 Nie mam siostry. 详见 第二格(属格):用“nie ma”表示不存在。
jeść:吃
jeść 除第三人称复数外的所有形式都用词干 je-,词尾依次为 -m, -sz, 无词尾, -my, -cie。第三人称复数的词干不同,是 jedz-:
| 人称 | 代词 | 形式(jeść) |
|---|---|---|
| 第一人称单数 | ja | jem(我吃) |
| 第二人称单数 | ty | jesz(你吃) |
| 第三人称单数 | on / ona / ono | je(他/她/它吃) |
| 第一人称复数 | my | jemy(我们吃) |
| 第二人称复数 | wy | jecie(你们吃) |
| 第三人称复数 | oni / one | jedzą(他们吃) |
- Jem śniadanie o ósmej.(我八点吃早饭。)
- Co jesz?(你在吃什么?)
- Dzieci jedzą obiad.(孩子们在吃午饭。)
wiedzieć:知道
Wiedzieć 的变化方式与 jeść 相同:词尾 -m, -sz, 无词尾, -my, -cie 加在词干 wie- 上,第三人称复数用 wiedz-:
| 人称 | 代词 | 形式(wiedzieć) |
|---|---|---|
| 第一人称单数 | ja | wiem(我知道) |
| 第二人称单数 | ty | wiesz(你知道) |
| 第三人称单数 | on / ona / ono | wie(他/她/它知道) |
| 第一人称复数 | my | wiemy(我们知道) |
| 第二人称复数 | wy | wiecie(你们知道) |
| 第三人称复数 | oni / one | wiedzą(他们知道) |
Wiedzieć 表示知道某个事实、答案或信息,后面常接疑问词:
- Wiem.(我知道。)
- Nie wiem.(我不知道。)
- Wiesz, gdzie jest Anna?(你知道安娜在哪儿吗?)
- Nie wiemy, kiedy on przychodzi.(我们不知道他什么时候来。)
要说认识某个人或某个地方,波兰语用另一个动词 znać:Znam Annę.(我认识安娜。)它属于 -am, -asz 类型,见 现在时:-am, -asz 型动词。所以 wiedzieć 用于“知道……是否/什么/在哪儿”,znać 用于“熟悉”。
汉语的“知道”和“认识”也是两个词,正好对应波兰语的两个动词:wiem 是“我知道”(某个事实),znam 是“我认识”(某个人或某个地方)。
chcieć:想要
Chcieć 的词尾是 -ę, -esz 类型的规则词尾。只有不定式不寻常:词尾 -ieć 和词干 chc- 与变位形式并不相像:
| 人称 | 代词 | 形式(chcieć) |
|---|---|---|
| 第一人称单数 | ja | chcę(我想要) |
| 第二人称单数 | ty | chcesz(你想要) |
| 第三人称单数 | on / ona / ono | chce(他/她/它想要) |
| 第一人称复数 | my | chcemy(我们想要) |
| 第二人称复数 | wy | chcecie(你们想要) |
| 第三人称复数 | oni / one | chcą(他们想要) |
Chcieć 后面可以接名词,也可以接动词不定式:
- Chcę kawę.(我想要一杯咖啡。)
- Anna chce herbatę.(安娜想要茶。)
- Chcemy mówić po polsku.(我们想说波兰语。)
- Czy chcesz jeść?(你想吃东西吗?)
接不定式的结构见 情态动词加不定式。
不定式看不出变位
这四个动词都不能可靠地由不定式推出变位。Mieć 的变位是 mam(不是 miem),jeść 是 jem(不是 jeszę),wiedzieć 是 wiem(不是 wiedzę),chcieć 是 chcę(词干是 chc-)。只要把 ja 形式和动词一起记住就够了:mieć – mam,jeść – jem,wiedzieć – wiem,chcieć – chcę。
也可以把变位记成三个一组:mam, masz, ma;jem, jesz, je;wiem, wiesz, wie;chcę, chcesz, chce。
否定与疑问
否定和疑问的方式与其他动词相同:nie 放在动词前,是非问句以 czy 开头,或用升调表示。
- Nie mam samochodu.(我没有车。)
- Nie jem mięsa.(我不吃肉。)
- Czy wiesz, gdzie jest dworzec?(你知道火车站在哪儿吗?)
- Chcesz kawę?(你想喝咖啡吗?)
这两种结构的更多内容见 用“nie”表示否定 和 疑问句:czy 与疑问词。
常见错误
- ❌ Ja jeszę śniadanie. → ✅ Ja jem śniadanie.(ja 形式是 jem)
- ❌ Ja wiedzę. → ✅ Ja wiem.(词干是 wie-,只有第三人称复数用 wiedz-)
- ❌ Anna chcie kawę. → ✅ Anna chce kawę.(第三人称单数是 chce)
- ❌ Oni jeją obiad. → ✅ Oni jedzą obiad.(第三人称复数的词干是 jedz-)
- ❌ Znam, gdzie jest Anna. → ✅ Wiem, gdzie jest Anna.(wiedzieć 与疑问词搭配)
- ❌ Nie mam czas. → ✅ Nie mam czasu.(否定的 mieć 之后,宾语用属格)
小测验
每个空格应填哪个形式?
- Ja ___ brata. (mieć)
- Ty ___ śniadanie? (jeść)
- Anna ___, gdzie jest dworzec. (wiedzieć)
- My ___ kawę. (chcieć)
- Dzieci ___ obiad. (jeść)
- Oni nie ___ czasu. (mieć)
显示答案
- mam 2. jesz 3. wie 4. chcemy 5. jedzą 6. mają
想马上练一练吗?
要点回顾
- mieć:mam, masz, ma, mamy, macie, mają。表示拥有,出现在 Mam na imię… 和 Mam … lat 中。
- jeść:jem, jesz, je, jemy, jecie, jedzą,只有第三人称复数用词干 jedz-。
- wiedzieć:wiem, wiesz, wie, wiemy, wiecie, wiedzą。表示知道某个事实;认识人或地方用 znać。
- chcieć:chcę, chcesz, chce, chcemy, chcecie, chcą,后接名词或不定式。
- 不定式看不出变位,所以最好把每个动词和它的 ja 形式一起记。
- 否定的 mieć 之后,宾语用属格:Mam czas.,但 Nie mam czasu.