Tutaj nie wolno palić, ale można usiąść na tarasie. Trzeba zarezerwować stolik, bo warto tu przyjść.这里不许吸烟,但可以坐在露台上。需要订桌,因为这里值得来

波兰语有一小组简短的词,不指明任何人,就能说什么是允许的、必要的或值得做的:można、wolno、trzeba、należy 和 warto。它们没有主语,也没有人称词尾,后面的动词总是不定式。说到具体的人时,通常用 情态动词加不定式(chcieć, móc, musieć, umieć) 中的情态动词(muszę, mogę)。

简而言之:można(可能,允许)、wolno(允许)、trzeba(需要)、warto(值得)和更正式的 należy(应当)没有主语,也没有人称词尾。后面接不定式(Trzeba zapłacić.),其他几个词表示过去和将来时加上 było 或 będzie(trzeba było, będzie można)。

汉语用“可以、不能、不许、需要、不用、值得”这些词,波兰语也有同样的区分:nie trzeba 接近“不用、不必”,nie wolno 接近“不许”。不过汉语的“不要”常带禁止的意思,而 nie trzeba 只说“没有必要”,禁止要说 nie wolno。

主要的词

这些词都是笼统地回答“可以、需要或应当做什么?”,并不针对某一个具体的人:

词 意思 例句
można 有可能,可以 Tu można usiąść.(这里可以坐)
wolno 允许(由规定或许可) Czy wolno wejść?(可以进去吗?)
trzeba 需要,必须 Trzeba zapłacić.(需要付款)
należy 应当(正式,用于告示和规定) Należy wyłączyć telefon.(请关闭手机)
warto 值得 Warto spróbować.(值得试一试)

句型始终一样:无人称词加不定式。对于“我、你、我们”都不变,也没有主语:

  • Tutaj można płacić kartą.(这里可以刷卡)
  • Trzeba kupić chleb i mleko.(需要买面包和牛奶)
  • Warto się uczyć codziennie.(每天学习是值得的)
  • Czy tu wolno robić zdjęcia?(这里可以拍照吗?)

反身动词保留 się(warto się uczyć)。Wolno 多出现在疑问句和否定句中(Czy wolno? Nie wolno.),而 można 是日常用语,既表示“可能”,也表示“允许”。否定的用法见 用“nie”表示否定。

什么是允许的:można 和 wolno

Można 说某事可能或被允许,wolno 说某事因规定或别人的许可而被允许。询问某事是否被允许,以 Czy 开头:

  • Czy można tu usiąść? Tak, można.(可以坐在这里吗?可以)
  • W muzeum nie wolno jeść.(博物馆里不许吃东西)
  • Nie można tu parkować.(这里不能停车)
  • Dziś nie można wejść do muzeum, bo jest zamknięte.(今天不能进博物馆,因为它关门了)

什么是必要的:trzeba 和 należy

Trzeba 笼统地说某事是必要的(“需要……”)。人称动词 muszę, musisz, musi(见 情态动词加不定式(chcieć, móc, musieć, umieć))则说某个具体的人必须做。Należy 是下达指示或说明规则的正式说法(“应当……”),常见于告示和说明书:

  • Trzeba wcześnie wstać.(需要早起)
  • Trzeba zapłacić przed wejściem.(进去之前需要付款)
  • Należy zachować ciszę.(应当保持安静)
  • Muszę wstać, ale trzeba też obudzić dzieci.(我得起床,但还需要叫醒孩子们)

否定:nie wolno、nie można、nie trzeba

每个词的否定形式都有自己的意思,其中两个容易混淆:nie trzeba 表示某事不必做,nie wolno 表示某事被禁止。所以 Nie trzeba tu parkować 的意思是“不必在这里停车”,禁止停车要说 Nie wolno tu parkować。Nie można 比 nie wolno 的范围更宽:可以表示“不被允许”,也可以只是“不可能”(Dziś nie można wejść do muzeum.)。

否定形式 意思 例句
nie wolno 禁止,不许 Nie wolno tu palić.(这里不许吸烟)
nie można 不可能,不被允许 Nie można tu parkować.(这里不能停车(不可能或不被允许))
nie trzeba 不必,没有必要 Nie trzeba płacić, wejście jest bezpłatne.(不必付款,入场免费)
nie warto 不值得 Nie warto czekać.(不值得等)
nie należy 不应当(正式) Nie należy karmić zwierząt.(不应当喂动物)

人称动词也是一样:Nie musisz 的意思是“你不用”(和 nie trzeba 一样),Nie możesz 的意思是“你不可以”或“你不能”。

说出是谁:与格

要说是谁可以、应当或需要做某事,就把这个人放在与格(见 第三格(与格):给予与告诉(komu?))。通常用短形式代词 mi, ci, mu, jej, nam, wam, im(见 斜格人称代词(mnie, mi, go, jemu, z nim)),放在这个词的后面:

  • Czy wolno mi tu usiąść?(我可以坐在这里吗?)
  • Nie wolno ci tego robić.(你不许做这件事)
  • Warto ci tam pojechać.(你去那里是值得的)
  • Czy wolno nam tu zaparkować?(我们可以在这里停车吗?)

这在 wolno、można 和 warto 中很常见。trzeba 通常不说出是谁,要指人时改用人称动词(muszę, musisz)。

过去和将来:było 和 będzie

这些词没有自己的过去时和将来时,所以要加上动词 być 的 było(过去)或 będzie(将来)(见 过去时:-ł, -ła, -ło 形式 和 未完成体将来时(będę + 不定式或过去时形式))。Było 永远是中性单数形式,不管说的是谁或什么,不定式不变:

现在 过去 将来
można można było będzie można
trzeba trzeba było będzie trzeba
warto warto było będzie warto
nie wolno nie wolno było nie będzie wolno
nie można nie można było nie będzie można
  • Wczoraj trzeba było wcześnie wstać.(昨天需要早起)
  • W zeszłym roku nie można było tu parkować.(去年这里不能停车)
  • Warto było tam pojechać.(去那里是值得的)
  • Jutro będzie można wejść za darmo.(明天可以免费入场)
  • W przyszłym tygodniu nie będzie trzeba płacić.(下周不必付款)

否定时,将来时的 nie 放在 będzie 前面(nie będzie można),过去时的 nie 放在无人称词前面(nie można było)。Należy 主要用于现在时的告示和规定,它的过去时是 należało,将来时是 będzie należało。

常见错误

  • ❌ Czy ja można wejść? → ✅ Czy mogę wejść? (można 没有主语:指人时用 mogę、możesz)
  • ❌ Trzeba idę do sklepu. → ✅ Trzeba iść do sklepu. (trzeba 后面的动词用不定式,不用人称形式)
  • ❌ Wczoraj trzeba kupić chleb. → ✅ Wczoraj trzeba było kupić chleb. (表示过去需要 było)
  • ❌ Jutro będzie nie można wejść. → ✅ Jutro nie będzie można wejść. (将来时的 nie 放在 będzie 前面)
  • ❌ Trzeba były kupić książki. → ✅ Trzeba było kupić książki. (było 永远是中性单数,不与所需要的东西一致)

快速检查

请填入合适的词或短语。

  1. Tutaj ___ parkować.(禁止)
  2. ___ kupić chleb.(必要)
  3. ___ tam pojechać, jest bardzo ładnie.(值得)
  4. Czy tu ___ płacić kartą?(是否可以)
  5. Nie ___ płacić, wejście jest bezpłatne.(不必)
  6. Wczoraj ___ długo czekać.(当时需要)
  7. Jutro ___ wejść do muzeum.(将可以)
  8. ___ wyłączyć telefony.(正式:应当)
显示答案
  1. nie wolno   2. Trzeba   3. Warto   4. można   5. trzeba   6. trzeba było   7. będzie można   8. Należy

要点

  • Można、wolno、trzeba、należy 和 warto 没有主语,也没有人称词尾,后面的动词用不定式。
  • Można = 可能或允许,wolno = 由规定允许,trzeba = 需要,należy = 应当(正式),warto = 值得。
  • Nie trzeba = 不必。Nie wolno = 禁止。Nie można = 不可能或不被允许。
  • 人用与格表示:Czy wolno mi?、Nie wolno ci、Warto ci。trzeba 要指人时改用 muszę, musisz。
  • 过去:加 było(trzeba było, można było)。将来:加 będzie(będzie można),nie 放在它前面(nie będzie można)。